14 Mayıs 2026 — Tıp Tarihinde Çifte Anma Günü: Jenner 230 + Hardy 108

Merhaba ben Ayşe, bugün 14 Mayıs Perşembe, Dr. Özgür Akşan'ın günlük sağlık bültenini sunuyorum. Bugün tıp tarihinin nadir günlerinden biri — iki büyük yıldönümü aynı tarihte buluşuyor. Tam 230 yıl önce bugün, 14 Mayıs 1796'da, İngiliz doktor Edward Jenner 8 yaşındaki James Phipps'e dünyanın bilimsel kayıtlı ilk çiçek aşısını uyguladı. Modern aşı biliminin doğum anıydı bu. Az bilinen detay: Bu fikrin tohumu İstanbul'dan İngiltere'ye taşındı. 1717'de Osmanlı'da bulunan Lady Mary Wortley Montagu, geleneksel variolation pratiğini gözlemledi, kendi oğluna İstanbul'da yaptırdı, 1721'de İngiltere'ye taşıdı. Jenner'in 75 yıl sonraki keşfinin zemini buydu. 1980'de Dünya Sağlık Örgütü çiçek hastalığını insanlık tarihinde ilk kez eradike etti. Bugün uyguladığımız her aşı, COVID-19 mRNA aşıları dahil, o tek anın torunu. Aynı 14 Mayıs'ta, 1918'de Mississippi'de James Daniel Hardy doğdu. 108 yıl önce dünyaya gelen Hardy, 1963'te ilk insan akciğer transplantını, 1964'te ilk hayvan-insan kalp transplantını gerçekleştirdi. Modern transplant cerrahisinin temellerini attı. Türkiye bu mirası taşıdı. Profesör Doktor Kemal Beyazıt 1968'de Hacettepe'de Türkiye'nin ilk böbrek transplantını yaptı. Profesör Doktor Mehmet Haberal 1990'da Başkent Üniversitesi'nde ilk başarılı karaciğer transplantını gerçekleştirdi. Bugün Türkiye yıllık üç binin üzerinde transplant ile dünyanın ilk on ülkesi arasında. İki bilim adamı, iki kıta, bir gün. Aşı milyarlarca insanı kurtardı, transplant binlerce hayatı uzattı. 14 Mayıs, bilimin sınır tanımadığını hatırlatan bir gün. Dr. Özgür Akşan için Ayşe sundu. İyi günler.