بیماریهای اعصاب محیطی
درمان سندرم تونل کارپال، تونل کوبیتال و سایر سندرمهای گیرافتادگی عصب
نمای کلی
بیماریهای اعصاب محیطی شامل اعصاب خارج از مغز و نخاع میشوند.
Alfabetik Filtre:
مقالات مرتبط
سندرم تونل کارپال
سندرم تونل کارپال زمانی پدید میآید که عصب مدیان، که در گذرگاه باریکی در سمت کف دست مچ (تونل کارپال) عبور میکند، تحت فشار قرار میگیرد. این عصب حس انگشت شست، اشاره و میانی و نیمی از انگشت حلقه را تأمین میکند و برخی عضلات حرکتدهندهٔ شست را به کار میاندازد. هنگامی که عصب در این تونل تحت فشار قرار میگیرد، شایعترین شکایات عبارتاند از بیحسی دست که بهویژه شبها افزایش مییابد، گزگز و بهمرور کاهش قدرت و حجم عضلات اطراف شست. حرکات تکراری دست و مچ، بارداری، دیابت، مشکلات تیروئید و بیماریهای روماتیسمی میتوانند خطر را افزایش دهند. در صورت تشخیص زودهنگام، با روشهای بدون نیاز به جراحی مانند آتل، ورزش و دارو میتوان تسکین ایجاد کرد؛ در موارد پیشرفته که عصب بهطور آشکار و پایدار آسیب دیده است، جراحی برای آزادسازی رباطی که عصب را فشرده کرده در نظر گرفته میشود.
سندرم تونل کوبیتال (فشردگی عصب در آرنج)
سندرم تونل کوبیتال در اثر فشردگی عصب اولنار، که از قسمت داخلی آرنج عبور میکند، در همین ناحیه پدید میآید. این عصب همان عصبی است که مسئول احساس برقگرفتگی هنگام برخورد آرنج به جایی است. هنگامی که فشرده میشود، در انگشت حلقه (انگشت چهارم) و انگشت کوچک (انگشت پنجم) و همچنین در لبهٔ داخلی دست، بیحسی و گزگز ایجاد میشود. فشردگی معمولاً با خم ماندن طولانیمدت آرنج (هنگام خواب، صحبت با تلفن یا تکیه دادن آرنج بر جایی) افزایش مییابد. این دومین فشردگی عصبی شایع پس از سندرم تونل کارپال در مچ دست است. در صورت درمان نشدن، ممکن است تحلیل عضلانی و کاهش قدرت در دست ایجاد شود؛ به همین دلیل تشخیص زودهنگام آن اهمیت دارد.
سندرم تونل تارسال (گیرافتادگی عصب تیبیال خلفی)
سندرم تونل تارسال (TTS) یک نوروپاتی گیرافتادگی است که با فشردگی عصب تیبیال خلفی و/یا شاخههای آن (پلانتار مدیال، پلانتار لترال، عصب کالکانئال) در بخش داخلی مچ پا (پشت مالئول مدیال) در زیر رتیناکولوم فلکسور (لیگامان لاسینیات) مشخص میشود. تونل تارسال یک تونل فیبرو-استخوانی است که در پشت مالئول مدیال توسط رتیناکولوم فلکسور تشکیل میشود و عصب تیبیال خلفی، تاندونهای فلکسور دیجیتوروم لونگوس، فلکسور هالوسیس لونگوس و شریان تیبیال خلفی از آن عبور میکنند. سندرم تونل تارسال نسبت به سندرمهای تونل کارپال و کوبیتال نادرتر است (شیوع ~۰.۵-۱٪) و اغلب علت نادیدهگرفتهشده درد مزمن پا است. در زنان ۲-۳ برابر شایعتر است و معمولاً بین ۴۰ تا ۶۰ سالگی بروز میکند. اتیولوژی چندعاملی است: تروما (شکستگی مچ پا، پیچخوردگی)، ضایعات تودهای مانند کیست گانگلیون یا لیپوم، وریدهای واریسی، تنوسینوویت، ائتلاف تارسال (فیوژن استخوانی)، پس پلانوس (کف پای صاف) و پروناسیون بیشازحد شایعترین علل هستند. بیماریهای سیستمیک (دیابت شیرین، آرتریت روماتوئید، کمکاری تیروئید) و بارداری نیز عامل خطر محسوب میشوند. عصب تیبیال خلفی سه شاخه دارد: عصب پلانتار مدیال (قاعده داخلی شست پا و انگشتان دوم و سوم را عصبدهی میکند)، عصب پلانتار لترال (قاعده انگشتان چهارم و پنجم را عصبدهی میکند) و عصب کالکانئال (پوست پاشنه را عصبدهی میکند). علائم بسته به شاخه عصبی گیرافتاده متفاوت است؛ در درگیری عصب پلانتار مدیال سوزش و بیحسی در بخش داخلی کف پا، در درگیری عصب پلانتار لترال شکایات در سمت لترال، و در درگیری عصب کالکانئال درد در پاشنه دیده میشود. تشخیص با معاینه بالینی (تست تینل، پدیده والکس، تست اورژن-دورسیفلکسیون) و تستهای الکتروفیزیولوژیک (EMG/NCS - افزایش لِیتنسیهای حرکتی و حسی) انجام میشود. رویکرد درمانی میتواند محافظهکارانه (ارتز، NSAID، فیزیوتراپی، تزریق استروئید) یا جراحی (دکمپرسیون تونل تارسال - آزادسازی باز یا اندوسکوپیک) باشد؛ میزان موفقیت جراحی ۷۰-۸۰٪ است و تشخیص/درمان زودهنگام پیشآگهی را بهبود میبخشد.
سندرمهای بهدامافتادگی عصب
سندرمهای بهدامافتادگی عصب، تابلوهای عصبیای هستند که در آنها در پی فشردهشدن اعصاب محیطی توسط ساختارهای آناتومیک، درد، بیحسی و ضعف پدید میآید. شایعترین آنها سندرمهای تونل کارپال، تونل کوبیتال و تونل تارسال هستند.
آناتومی
سیستم عصبی محیطی از اعصابی تشکیل شده که به تمام نواحی بدن امتداد مییابند.