14 Mayıs 2026 — Tıp Tarihinde Çifte Anma Günü: Jenner 230 + Hardy 108
📅четвер, 14 травня 2026 р.🧠
Dr. Özgür Akşan+Asistan Ayşe

14 Mayıs 2026 — Tıp Tarihinde Çifte Anma Günü: Jenner 230 + Hardy 108

Tam 230 yıl önce Edward Jenner ilk çiçek aşısını uyguladı. Aynı 14 Mayıs'ta 1918'de James Hardy doğdu — ilk akciğer transplant cerrahı. Türk bağı çift yönlü: Lady Montagu 1717 İstanbul Osmanlı variolation, Prof. Beyazıt 1968 Hacettepe ilk böbrek, Prof. Haberal 1990 Başkent ilk karaciğer. Asistan Ayşe ile Perşembe bülteni.

Paylaş:

Голосове резюме

Асистентка Айше · 125 sn

Текст голосового резюме →

Текст голосового резюме

Merhaba ben Ayşe, bugün 14 Mayıs Perşembe, Dr. Özgür Akşan'ın günlük sağlık bültenini sunuyorum. Bugün tıp tarihinin nadir günlerinden biri — iki büyük yıldönümü aynı tarihte buluşuyor. Tam 230 yıl önce bugün, 14 Mayıs 1796'da, İngiliz doktor Edward Jenner 8 yaşındaki James Phipps'e dünyanın bilimsel kayıtlı ilk çiçek aşısını uyguladı. Modern aşı biliminin doğum anıydı bu. Az bilinen detay: Bu fikrin tohumu İstanbul'dan İngiltere'ye taşındı. 1717'de Osmanlı'da bulunan Lady Mary Wortley Montagu, geleneksel variolation pratiğini gözlemledi, kendi oğluna İstanbul'da yaptırdı, 1721'de İngiltere'ye taşıdı. Jenner'in 75 yıl sonraki keşfinin zemini buydu. 1980'de Dünya Sağlık Örgütü çiçek hastalığını insanlık tarihinde ilk kez eradike etti. Bugün uyguladığımız her aşı, COVID-19 mRNA aşıları dahil, o tek anın torunu. Aynı 14 Mayıs'ta, 1918'de Mississippi'de James Daniel Hardy doğdu. 108 yıl önce dünyaya gelen Hardy, 1963'te ilk insan akciğer transplantını, 1964'te ilk hayvan-insan kalp transplantını gerçekleştirdi. Modern transplant cerrahisinin temellerini attı. Türkiye bu mirası taşıdı. Profesör Doktor Kemal Beyazıt 1968'de Hacettepe'de Türkiye'nin ilk böbrek transplantını yaptı. Profesör Doktor Mehmet Haberal 1990'da Başkent Üniversitesi'nde ilk başarılı karaciğer transplantını gerçekleştirdi. Bugün Türkiye yıllık üç binin üzerinde transplant ile dünyanın ilk on ülkesi arasında. İki bilim adamı, iki kıta, bir gün. Aşı milyarlarca insanı kurtardı, transplant binlerce hayatı uzattı. 14 Mayıs, bilimin sınır tanımadığını hatırlatan bir gün. Dr. Özgür Akşan için Ayşe sundu. İyi günler.

Деталі новини

14 Mayıs — Tıp Tarihinde Çifte Anma Günü

Bugün iki büyük yıldönümü aynı tarihte buluşuyor.

1796 — Modern Aşı Biliminin Doğumu

Tam 230 yıl önce bugün (14 Mayıs 1796), İngiliz doktor Edward Jenner, 8 yaşındaki James Phipps'e dünyanın bilimsel kayıtlı ilk çiçek aşısını uyguladı. 1980'de Dünya Sağlık Örgütü çiçek hastalığını insanlık tarihinde ilk kez eradike etti.

🇹🇷 Türk Bağı — İstanbul'dan İngiltere'ye

1717'de Osmanlı'da bulunan Lady Mary Wortley Montagu, geleneksel variolation pratiğini gözlemledi, kendi oğluna İstanbul'da yaptırdı, 1721'de İngiltere'ye taşıdı. Jenner'in 75 yıl sonraki keşfinin zemini buydu.

1918-1963 — Transplant Cerrahisi

Aynı 14 Mayıs'ta, 1918'de Mississippi'de James Daniel Hardy doğdu. 1963'te ilk insan akciğer transplantını, 1964'te ilk hayvan-insan kalp transplantını gerçekleştirdi.

🇹🇷 Türk Bağı — Hacettepe & Başkent

  • Prof. Dr. Kemal Beyazıt — 1968 Hacettepe, Türkiye'nin ilk böbrek transplantı
  • Prof. Dr. Mehmet Haberal — 1990 Başkent Üniversitesi, ilk başarılı karaciğer transplantı

Bugün Türkiye yıllık 3.000+ organ transplantı ile dünyada ilk 10 ülke arasında.

"İki bilim adamı, iki kıta, bir gün. Aşı milyarlarca insanı kurtardı, transplant binlerce hayatı uzattı. 14 Mayıs, bilimin sınır tanımadığını hatırlatan bir gün."

Джерела

  1. PMC. (01.01.2005). Edward Jenner and the history of smallpox and vaccination. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1200696/
  2. World Health Organization. (01.01.2023). History of smallpox vaccination. https://www.who.int/news-room/spotlight/history-of-vaccination/history-of-smallpox-vaccination
  3. PMC. (01.09.2024). Jenner's Legacy: 200+ Years of Vaccination. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11450354/
  4. Encyclopædia Britannica. (01.01.2024). James D. Hardy biography. https://www.britannica.com/biography/James-D-Hardy
  5. Hektoen International. (03.08.2023). James Hardy, heart and lung transplant pioneer. https://hekint.org/2023/08/03/james-hardy-heart-and-lung-transplant-pioneer/
  6. Wikipedia. (01.12.2024). Lady Mary Wortley Montagu. https://en.wikipedia.org/wiki/Lady_Mary_Wortley_Montagu
  7. History of Vaccines (CHOP). (01.01.2023). Edward Jenner FRS FRCPE. https://historyofvaccines.org/history/edward-jenner-frs-frcpe/overview/
  8. T.C. Sağlık Bakanlığı. (01.01.2024). Organ Nakli İstatistikleri. https://www.saglik.gov.tr
📬 Щоденний випуск

Отримуйте новини здоров'я на Вашу електронну пошту

Щоранку о 08:00 отримуйте випуск асистентки Айше з голосовим резюме. Безкоштовно, відписатися можна будь-коли.

Потрібне підтвердження (double opt-in). Ваші дані зберігаються в Supabase і ніколи не продаються.

Щоб дізнатися більше

Підписатися на щоденний випускПриєднатися до Telegram-каналуЗапис на консультацію
#tıpTarihi#aşıTarihi#organTransplant#LadyMontagu#EdwardJenner#JamesHardy#Beyazıt#Haberal#çiçekAşısı#drozguraksan

Цей випуск підготовлений лікарем Озгюром Акшаном з інформаційною метою. Для медичних рішень обов'язково проконсультуйтеся з Вашим лікарем.

Усі випуски
14 Mayıs 2026 — Tıp Tarihinde Çifte Anma Günü: Jenner 230 + Hardy 108 — Dr. Özgür Akşan