14 Mayıs 2026 — Tıp Tarihinde Çifte Anma Günü: Jenner 230 + Hardy 108
Tam 230 yıl önce Edward Jenner ilk çiçek aşısını uyguladı. Aynı 14 Mayıs'ta 1918'de James Hardy doğdu — ilk akciğer transplant cerrahı. Türk bağı çift yönlü: Lady Montagu 1717 İstanbul Osmanlı variolation, Prof. Beyazıt 1968 Hacettepe ilk böbrek, Prof. Haberal 1990 Başkent ilk karaciğer. Asistan Ayşe ile Perşembe bülteni.
Sesli Özet
Asistan Ayşe · 125 sn
Sesli Özet Metni
Haber Detayları
14 Mayıs — Tıp Tarihinde Çifte Anma Günü
Bugün iki büyük yıldönümü aynı tarihte buluşuyor.
1796 — Modern Aşı Biliminin Doğumu
Tam 230 yıl önce bugün (14 Mayıs 1796), İngiliz doktor Edward Jenner, 8 yaşındaki James Phipps'e dünyanın bilimsel kayıtlı ilk çiçek aşısını uyguladı. 1980'de Dünya Sağlık Örgütü çiçek hastalığını insanlık tarihinde ilk kez eradike etti.
🇹🇷 Türk Bağı — İstanbul'dan İngiltere'ye
1717'de Osmanlı'da bulunan Lady Mary Wortley Montagu, geleneksel variolation pratiğini gözlemledi, kendi oğluna İstanbul'da yaptırdı, 1721'de İngiltere'ye taşıdı. Jenner'in 75 yıl sonraki keşfinin zemini buydu.
1918-1963 — Transplant Cerrahisi
Aynı 14 Mayıs'ta, 1918'de Mississippi'de James Daniel Hardy doğdu. 1963'te ilk insan akciğer transplantını, 1964'te ilk hayvan-insan kalp transplantını gerçekleştirdi.
🇹🇷 Türk Bağı — Hacettepe & Başkent
- Prof. Dr. Kemal Beyazıt — 1968 Hacettepe, Türkiye'nin ilk böbrek transplantı
- Prof. Dr. Mehmet Haberal — 1990 Başkent Üniversitesi, ilk başarılı karaciğer transplantı
Bugün Türkiye yıllık 3.000+ organ transplantı ile dünyada ilk 10 ülke arasında.
"İki bilim adamı, iki kıta, bir gün. Aşı milyarlarca insanı kurtardı, transplant binlerce hayatı uzattı. 14 Mayıs, bilimin sınır tanımadığını hatırlatan bir gün."
Kaynaklar
- PMC. (01.01.2005). Edward Jenner and the history of smallpox and vaccination. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1200696/
- World Health Organization. (01.01.2023). History of smallpox vaccination. https://www.who.int/news-room/spotlight/history-of-vaccination/history-of-smallpox-vaccination
- PMC. (01.09.2024). Jenner's Legacy: 200+ Years of Vaccination. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11450354/
- Encyclopædia Britannica. (01.01.2024). James D. Hardy biography. https://www.britannica.com/biography/James-D-Hardy
- Hektoen International. (03.08.2023). James Hardy, heart and lung transplant pioneer. https://hekint.org/2023/08/03/james-hardy-heart-and-lung-transplant-pioneer/
- Wikipedia. (01.12.2024). Lady Mary Wortley Montagu. https://en.wikipedia.org/wiki/Lady_Mary_Wortley_Montagu
- History of Vaccines (CHOP). (01.01.2023). Edward Jenner FRS FRCPE. https://historyofvaccines.org/history/edward-jenner-frs-frcpe/overview/
- T.C. Sağlık Bakanlığı. (01.01.2024). Organ Nakli İstatistikleri. https://www.saglik.gov.tr
Sağlık haberlerini email'inle al
Her sabah 08:00'de Asistan Ayşe'nin sesli özetli bülteni gelsin. Ücretsiz, istediğin zaman vazgeçebilirsin.
Daha fazlası için
Bu bülten Dr. Özgür Akşan tarafından bilgi amaçlı sunulmuştur. Tıbbi karar için mutlaka hekiminize danışın.