Fonksiyonel Nöroşirurji

Hareket Bozuklukları

Fonksiyonel Nöroşirurji Hakkında

Fonksiyonel nöroşirurji, hareket bozuklukları ve epilepsi gibi hastalıkların cerrahi tedavisini kapsar. Derin beyin stimülasyonu (DBS) gibi ileri teknoloji yöntemlerle hastalar yaşam kalitelerini önemli ölçüde artırabilir.

🔋

Derin Beyin Stimülasyonu (DBS)

Parkinson, tremor ve distoni tedavisinde uygulanan ileri cerrahi yöntemdir. Beyinde hedef noktalara elektrotlar yerleştirilerek sürekli elektriksel uyarı verilir. Göğüs altına yerleştirilen pille kontrol edilir ve ayarlanabilir.

⚡

Epilepsi Cerrahisi

İlaca dirençli epilepsi tedavisinde nöbet odağının çıkarılması ameliyatıdır. Video-EEG monitörizasyonu ile nöbet kaynağı belirlenir ve hassas cerrahi ile odak temizlenir. Temporal lob epilepsisinde %60-80 başarı oranı vardır.

📡

Vagal Sinir Stimülasyonu (VNS)

İlaca dirençli epilepside boyundaki vagus sinire stimülatör yerleştirme işlemidir. Göğüs altına yerleştirilen cihaz düzenli elektriksel uyarı göndererek nöbet sıklığını azaltır. Minimal invaziv bir tedavi yöntemidir.

🎯

Gamma Knife Radyocerrahi

Trigeminal nevralji, küçük tümörler ve AVM tedavisinde tek seans radyasyon tedavisidir. Kesi yapılmadan odaklanmış radyasyon ışınları ile hedef dokuya müdahale edilir. Ağrısız ve anestezi gerektirmez.

🔬

Mikrovasküler Dekompresyon

Trigeminal nevralji, hemifasial spazm ve diğer kranial sinir sıkışmalarında uygulanan mikrocerrahi yöntemdir. Sinire bası yapan damar ayırılarak ağrı kaynağı ortadan kaldırılır. En kalıcı tedavi yöntemidir.

💊

İntratekal Baklofan Pompası

Spastisite tedavisinde karın içine yerleştirilen ilaç pompasıdır. Omurilik kanalına sürekli baklofan ilacı vererek kas sertliğini azaltır. Serebral palsi ve omurilik yaralanmalarında kullanılır.

Sık Sorulan Sorular

Derin beyin stimülasyonu (DBS) nedir ve nasıl çalışır?

Derin beyin stimülasyonu (DBS), beyindeki belirli bölgelere elektrotlar yerleştirilerek elektriksel uyarı verilmesi yöntemidir. Göğüs altına yerleştirilen pil (nörostimülatör) elektrotlara sürekli elektriksel sinyaller gönderir ve anormal beyin aktivitesini düzenler. Parkinson hastalığında tremor, rijidite ve bradikinezi, esansiyel tremorda titreme, distonide kas kasılmaları ve dirençli epilepside nöbetler üzerinde etkilidir. Beyin dokusunu kalıcı olarak tahriş etmez (reversible), ayarlanabilir ve kapatılabilir olması lezyonel yöntemlere göre avantajdır.

DBS ameliyatı sonrası Parkinson ilaçlarını bırakabilir miyim?

Hayır, DBS ameliyatı Parkinson ilaçlarını tamamen durdurmaz ancak ilaç dozunu önemli ölçüde azaltabilir (%30-50 azalma). DBS, ilaçların etkili olduğu ancak yan etkilerin veya "off" dönemlerinin sorunlu olduğu hastalarda tercih edilir. Ameliyat sonrası ilk 3-6 ay içinde DBS programlaması optimize edilirken ilaç dozu kademeli olarak ayarlanır. Bazı hastalarda belirli ilaçlar tamamen kesilebilir ancak genellikle düşük doz devam eder. Uzun vadede Parkinson ilerleyici bir hastalık olduğundan zaman içinde hem DBS hem ilaç ayarlamaları gerekebilir.

Parkinson ameliyatı uyanıkken mi yapılır?

Evet, klasik DBS ameliyatları genellikle hastanın bilinçli olduğu lokal anestezi + sedasyon altında yapılır (uyanık cerrahi). Bunun amacı elektrotların en optimal konuma yerleştirilmesini sağlamaktır; hasta ile konuşulur, hareketleri test edilir ve yan etkiler (konuşma bozukluğu, kas kasılmaları) anında değerlendirilir. Ancak günümüzde MRI kılavuzluğunda (intraoperatif MRI) veya O-arm navigasyon ile genel anestezi altında DBS yapılabilmektedir. Bu yöntemde anatomik hedefleme daha kesindir ve hasta rahatsızlığı azalır. Hastanın yaşı, anksiyete durumu ve cerrahın tercihi ameliyat tipini belirler.

Epilepsi ameliyatı nöbetleri tamamen durdurur mu?

Epilepsi cerrahisi başarı oranı nöbet odağının yeri ve tipi ile ilişkilidir. Temporal lob epilepsisi (en sık cerrahi tip) ameliyatlarında %60-80 hastada nöbetler tamamen kontrol altına alınır (Engel Class I), %10-20'sinde nadiren nöbet olur. Ekstratemporyal epilepsilerde başarı oranı daha düşüktür (%40-60). Cerrahi öncesi kapsamlı değerlendirme (uzun süreli video-EEG monitörizasyonu, nöropsikolojik testler, fonksiyonel görüntüleme) başarı şansını artırır. Corpus callosotomy veya VNS (vagus sinir stimülasyonu) gibi palyatif yöntemler nöbetleri tamamen durdurmasa da sıklık ve şiddetini azaltır.

Trigeminal nevralji ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet, trigeminal nevralji öncelikle ilaçlarla (karbamazepin, okskarbazepin, gabapentin) tedavi edilir ve vakaların %70-80'i ilk aşamada ilaca yanıt verir. Ancak zamanla ilaç etkinliği azalabilir veya yan etkiler tolere edilemeyebilir. Ameliyatsız alternatifler: Gamma Knife radyocerrahi (tek seans, invaziv değil, %70-80 başarı, 1-3 ayda etki), RF termokoagülasyon (perkütan sinir ablasyonu), gliserol enjeksiyonu ve balon kompresyon. Cerrahi seçenek mikrovasküler dekompresyon (MVD) olup sinire baskı yapan damarı ayırarak %85-90 başarı sağlar ve en kalıcı çözümdür.

DBS pili ne kadar sürer ve değiştirilmesi gerekir mi?

DBS nörostimülatör (pil) ömrü kullanım yoğunluğuna bağlıdır. Standart primer hücreli piller genellikle 3-5 yıl dayanır. Şarj edilebilir (rechargeable) piller 9-15 yıl veya daha uzun süre kullanılabilir ancak hasta haftada 1-2 kez şarj etmelidir. Pil bittiğinde küçük bir ameliyatla sadece göğüs altındaki jeneratör değiştirilir, beyindeki elektrotlara dokunulmaz. Ameliyat lokal anestezi ile 30-45 dakika sürer ve genellikle aynı gün taburcu olunur. Şarj edilebilir piller uzun vadede daha ekonomiktir ancak hasta uyumu gerektirir. Modern pillerde telemetri ile doluluk durumu takip edilebilir.