Epilepsi (İlaca Dirençli Epilepsi Cerrahisi)

Nöbetler en az iki uygun ilaç denemesine rağmen devam ediyorsa epilepsi ilaca dirençli kabul edilir ve cerrahi değerlendirme erken dönemde yapılmalıdır. Çünkü kontrol edilemeyen nöbetler hafıza-dikkat sorunlarına, yaralanma riskine, sosyal zorlanmaya ve nadiren ani ölüm riskine yol açabilir. Cerrahi için uygun olmak şu koşullara bağlıdır: nöbetin belirli bir odaktan başlaması, bu odağın görüntülemede saptanabilmesi ve konuşma-hareket gibi hayati işlevlere zarar vermeden çıkarılabilecek bir yerde olması. En sık ameliyat edilen tip şakak lobu epilepsisidir ve uygun hastalarda yüksek oranda nöbet kontrolü sağlar. Ameliyat öncesi kapsamlı değerlendirme (görüntülü EEG, MR, PET, nöropsikolojik testler) ile en uygun hastalar belirlenir.

Başarı oranı nöbet odağının yerine, büyüklüğüne ve altta yatan nedene bağlıdır. Şakak lobu ameliyatlarında hastaların büyük bölümünde nöbetler tamamen durabilir veya çok seyrekleşebilir. Beynin başka bölgelerindeki odaklarda başarı oranı biraz daha düşüktür. Görüntülemede belirgin bir neden (tümör, damar yumağı, gelişimsel farklılık) saptanan olgularda başarı daha yüksektir. Ameliyat sonrası ilk iki yıl nöbetsiz geçmesi iyi bir işarettir. Nöbetlerin yayılmasını sınırlayan ameliyatlar veya uyarı cihazları nöbetleri tamamen durdurmaz ama sıklık ve şiddetini azaltabilir.

Ameliyat sonrası ilaçlar hemen kesilmez; genellikle bir-iki yıl tam dozda sürdürülür. Hasta bu sürede nöbetsiz kalırsa ilaçlar yavaş yavaş azaltılır ve kesilebilir. Şakak lobu ameliyatı sonrası birçok hasta ilaçsız yaşayabilir. Ancak ilaç kesimi her hasta için uygun olmayabilir; bazı hastalarda ilaca devam edilir. İlaç azaltımı mutlaka kademeli yapılmalıdır; ani kesim nöbetlerin geri dönme riskini artırır. İlaç kesim kararı nöroloji ve beyin cerrahisi uzmanlarıyla birlikte, kişiye özel verilir.

Şakak lobu, hafıza için önemli yapıları içerir; bu nedenle bu bölgenin ameliyatı hafızayı etkileyebilir. Konuşma ve sözel hafızanın baskın olduğu taraf ile mekânsal hafızanın baskın olduğu taraf farklı işlevler taşır. Ameliyat öncesi hafıza testleri ve özel değerlendirmeler ile risk önceden tahmin edilir. Karşı taraf hafıza yapıları sağlıklıysa ameliyat sonrası bazı hastalarda hafif-orta düzeyde hafıza zorlanması olabilir, ancak çoğu hasta zamanla uyum sağlar. Genel olarak nöbet kontrolü sağlandığında yaşam kalitesi belirgin artar, çünkü sürekli nöbetler de hafızayı olumsuz etkiler.

Bu yöntemde boyundaki bir sinire ince bir elektrot yerleştirilir ve göğüs derisi altına konulan küçük bir pil, sinire düzenli aralıklarla hafif elektrik uyarısı gönderir. Bu sinir beyinle bağlantılı olduğundan, uyarı nöbet eğilimini azaltmaya yardımcı olur. Cerrahi olarak nöbet odağı çıkarılamayan dirençli epilepside seçenek olarak kullanılır. Hastaların bir bölümünde nöbet sıklığını belirgin azaltır; tam durdurması nadirdir. Etkisi aylar içinde kademeli artar. Yan etkileri arasında ses kısıklığı, öksürük ve boğaz rahatsızlığı olabilir. Hasta, küçük bir mıknatısla cihazı geçici olarak devreye sokup nöbeti durdurmayı deneyebilir.

Evet, bazı farklar vardır. Çocuklarda nöbetlerin nedeni daha çok doğumsal/gelişimsel beyin farklılıkları olabilir. Çocuk beyni daha yüksek uyum kapasitesine sahip olduğu için, erken yapılan ameliyat sonrası konuşma ve hareket gibi işlevler daha iyi telafi edilebilir. Bazı ağır seyirli çocukluk çağı epilepsilerinde beyin yarısına yönelik daha geniş ameliyatlar uygulanabilir ve çocuklar bunu yetişkinlere göre daha iyi tolere eder. Ketojenik diyet çocuklarda daha etkili olabilir. Ameliyat sonrası gelişim takibi ve erken destek programları çok önemlidir. Epilepsi çocuklarda öğrenme ve sosyal gelişimi etkilediği için erken cerrahi genellikle daha iyi sonuç verir; deneyimli çocuk epilepsi merkezlerinde tedavi önerilir.