Periferik Sinir Cerrahisi

Sinir Tuzaklanmaları

Periferik Sinir Cerrahisi Hakkında

Periferik sinir cerrahisi, beyinden ve omurilikten çıkarak kol, bacak ve vücudun diğer bölgelerine uzanan periferik sinirlerin hastalıklarının cerrahi tedavisi ile ilgilenen bir beyin ve sinir cerrahisi alt dalıdır. Periferik sinirler, beynin komutlarını kaslara ileten motor lifler, duyu bilgilerini beyne taşıyan duyusal lifler ve iç organların fonksiyonlarını düzenleyen otonom liflerden oluşur. Bu sinirlerin sıkışması (tuzaklanma nöropatileri), yaralanması veya hastalıkları ciddi fonksiyon kayıplarına yol açabilir.

En sık görülen periferik sinir hastalıkları sinir tuzaklanma sendromlarıdır. Karpal tünel sendromu (el bileğinde median sinir sıkışması) en yaygın olanıdır ve özellikle bilgisayar kullanan kişilerde sıkça görülür. Kübital tünel sendromu (dirsekte ulnar sinir sıkışması), tarsal tünel sendromu (ayak bileğinde tibial posterior sinir sıkışması) ve torasik çıkış sendromu (boyun-omuz bölgesinde brakiyal pleksus sıkışması) diğer önemli tuzaklanma nöropatileridir. Bu durumlar başlangıçta uyuşma, karınca yürümesi ve ağrı ile kendini gösterir, ilerleyen aşamalarda kas güçsüzlüğü ve kas erimesi (atrofi) gelişebilir.

Periferik sinir yaralanmaları travmalar, kesici-delici yaralanmalar, kırıklar veya cerrahi komplikasyonlar sonucu oluşabilir. Sinir yaralanmalarında erken tanı ve zamanında cerrahi müdahale son derece önemlidir. Kesik sinirlerin mikrocerrahi tekniklerle onarımı (nörorafy), sinir greftlemesi ve sinir transferi (nörotizasyon) gibi gelişmiş cerrahi yöntemler ile sinir fonksiyonlarının önemli ölçüde geri kazanılması mümkündür. Sinir iyileşmesi ayda yaklaşık 1 mm hızla gerçekleşir ve genç hastalarda başarı şansı daha yüksektir.

Periferik sinir cerrahisinde mikrocerrahi teknikler kullanılır. Ameliyat mikroskobu veya büyüteç altında, ince dikiş materyalleri ile hassas cerrahi gerçekleştirilir. Sinir dekompresyonu (serbestleştirme) ameliyatları genellikle lokal veya bölgesel anestezi ile yapılabilir, hastalar aynı gün veya ertesi gün taburcu olur. Karpal tünel ameliyatında başarı oranı %90-95'tir ve hastalar 2-4 hafta içinde günlük aktivitelerine dönebilirler. Sinir tamiri ameliyatlarında iyileşme daha uzun sürer (3-12 ay) ancak erken müdahale ile iyi fonksiyonel sonuçlar elde edilir.

Erken tanı periferik sinir hastalıklarında kritik öneme sahiptir. Uyuşma, karınca yürümesi, ağrı, güçsüzlük gibi belirtiler varsa elektromiyografi (EMG) ve sinir ileti hızı çalışmaları ile sinir sıkışması veya hasarı tespit edilebilir. Konservatif tedavi (fizik tedavi, splint, ilaç) başarısız olduğunda veya ilerlemiş kas güçsüzlüğü varsa cerrahi tedavi önerilir. Doç. Dr. Özgür Akşan, 2007 yılından bu yana beyin ve sinir cerrahisi alanındaki deneyimini periferik sinir cerrahisi ile birleştirerek hastalarına en güncel ve etkili tedavi seçeneklerini sunmaktadır.

🤚

Karpal Tünel Serbestleştirme

El bileğinde median sinirinbası yapan ligamanın kesilmesi ameliyatıdır. Açık veya endoskopik teknikle yapılabilir. Lokal anestezi ile 15-20 dakikada tamamlanır, aynı gün taburcu olunur.

💪

Kübital Tünel Dekompresyonu

Dirsekte ulnar sinirin sıkıştığı kanalın açılması ameliyatıdır. Basit dekompresyon veya sinir transpozisyonu (öne alınması) yapılabilir. Lokal veya bölgesel anestezi ile uygulanır.

🔬

Sinir Tamiri (Nöroraphy)

Travmatik sinir yaralanmalarında kopan sinir uçlarının mikrocerrahi tekniklerle birleştirilmesi işlemidir. Ameliyat mikroskobu altında ince dikiş materyalleri ile sinir lifleri hizalanır. Erken müdahale başarı şansını artırır.

🔄

Sinir Transpozisyonu

Sıkışan sinirin anatomik pozisyonunu değiştirerek daha rahat bir alana taşınması ameliyatıdır. Kübital tünel sendromundasinirbaskıyı azaltmak için ulnar sinir dirsek önüne alınır.

✂️

Periferik Sinir Tümör Eksizyonu

Sinir üzerinde veya içinde gelişen tümörlerin (schwannoma, nörofibroma) mikrocerrahi ile çıkarılması işlemidir. Tümör dokusu temizlenirken sinir lifleri maksimum korunur. Ameliyat mikroskobu kullanılır.

📹

Endoskopik Sinir Cerrahisi

Karpal ve kübital tünel sendromunda minimal invaziv endoskopik teknikle sinir serbestleştirilmesi yöntemidir. 1-2 cm'lik küçük kesilerle yapılır, ağrı minimal olup hızlı iyileşme sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Karpal tünel sendromu ameliyatsız geçer mi?

Hafif-orta dereceli karpal tünel sendromu vakaları konservatif tedavilerle düzelebilir. El bileği ateli (özellikle gece kullanımı), aktivite modifikasyonu, ergonomik düzenlemeler, fizik tedavi ve NSAİİ ilaçlar semptomlarda iyileşme sağlayabilir. Lokal steroid enjeksiyonları geçici rahatlama verir. Ancak ilerlemiş vakalarda (başparmak kaslarında erime (tenar atrofi), sürekli uyuşma, güç kaybı, EMG'de ciddi sinir hasarı bulguları) ameliyat gereklidir. Ameliyatsız tedaviye 3-6 ay yanıt alınamazsa veya sinir hasarı ilerliyorsa karpal tünel gevşetme ameliyatı (endoskopik veya açık) önerilir.

Karpal tünel ameliyatı sonrası ne zaman işe dönebilirim?

Karpal tünel ameliyatı sonrası iyileşme süresi ameliyat tekniği ve işin türüne bağlıdır. Endoskopik karpal tünel gevşetme (minimal invaziv) sonrası hafif işlerde çalışanlar 1-2 hafta, açık cerrahi sonrası 2-4 hafta içinde işe dönebilir. Ağır işlerde çalışanlar (inşaat, marangozluk) için 4-8 hafta gerekebilir. El hareket ve kavrama egzersizlerine 1-2 gün içinde başlanabilir ancak ağır kaldırmaktan 2-4 hafta kaçınılmalıdır. Uyuşma ve karıncalanma genellikle hemen azalır, ancak güç tam olarak 2-3 ayda geri döner. Tenar atrofi varsa tam iyileşme 6-12 ay sürebilir.

Kübital tünel sendromu nedir ve nasıl tedavi edilir?

Kübital tünel sendromu, dirsek içi bölgesinde ulnar sinirin sıkışmasıdır. Yüzük ve serçe parmaklarda uyuşma-karıncalanma, el küçük kaslarında güçsüzlük ve kavrama güçlüğü ile kendini gösterir. Tedavi başlangıçta konservatifdir: dirsek fleksiyonundan kaçınma, gece ateli, fizik tedavi ve NSAİİ ilaçlar. İlerlemiş vakalarda (kas erimesi, "claw hand" deformitesi, EMG'de ciddi hasar) cerrahi gerekir. Cerrahi seçenekler: basit dekompresyon, ulnar sinir transpozisyonu (siniri öne alıp korunan bölgeye yerleştirme) ve medial epikondilektomidir. Erken cerrahi tam iyileşme sağlar; geç vakalarda kas erimesi kalıcı olabilir.

Periferik sinir yaralanmasında iyileşme ne kadar sürer?

Periferik sinir iyileşme hızı günde 1-3 mm (ayda ~2.5-3 cm) kadardır. İyileşme süresi yaralanma seviyesine ve hedef organa uzaklığa bağlıdır. Örneğin, el bileğinde kesilen median sinir 2-4 ayda iyileşirken, koltuk altında kesilen radyal sinir parmak hareketlerinin dönmesi 6-12 ay sürebilir. Sinir yaralanma tipi de önemlidir: nöropraksi (geçici blok) günler-haftalar içinde düzelir, aksonotmezis (aksonal hasar) aylar içinde, nörotmezis (tam kopma) ameliyat gerektirir ve iyileşme 12-24 ay sürebilir. Erken mikrocerrahi tamir, sinir grefti veya sinir transferi başarı şansını artırır. Fizik tedavi ve elektriksel stimülasyon iyileşmeyi destekler.

Sinir tümörleri ameliyatı sonrası sinir fonksiyonu korunur mu?

Periferik sinir tümörlerinin çoğu benigndir (schwannom, nörofibrom). Ameliyat sırasında mikrocerrahi teknikle tümör sinir fasiküllerinden ayrılır ve sinir korunmaya çalışılır. Schwannomlarda tümör genellikle sinir liflerinin dışındadır ve %90-95 vakada sinir fonksiyonu korunabilir. Nörofibromlar sinir içine infiltre olabilir ve çıkarılması daha zordur; bazı durumlarda parsiyel sinir hasarı olabilir. Malign periferik sinir kılıfı tümörlerinde (MPNST) tümörle birlikte sinir segmenti çıkarılır ve sinir grefti ile rekonstrüksiyon yapılır. Ameliyat sonrası geçici sinir fonksiyon kaybı sinir manipülasyonuna bağlı olabilir ve haftalar-aylar içinde düzelebilir.

Torasik çıkış sendromu hangi semptomları verir?

Torasik çıkış sendromu (TÇS), boyun ve göğüs üstü arasında sinir-damar yapılarının sıkışmasıyla oluşur. Üç tipi vardır: 1) Nörojenik TÇS (%95, en sık): kol-el uyuşması, küçük el kaslarında güçsüzlük, kolda ağrı (özellikle kolu yukarı kaldırmakla artar). 2) Venöz TÇS: kol şişmesi, morarma, ağrı. 3) Arteriyel TÇS (nadirdir): kol solukluğu, soğukluk, nabız kaybı. Tanı fizik muayene testleri (Adson, Wright, Roos testleri), EMG ve görüntüleme ile konur. Tedavi başlangıçta fizik tedavi (postür düzeltme, germe egzersizleri), ağrı kontrolüdür. Konservatif tedaviye yanıtsız vakalarda cerrahi (birinci kaburga rezeksiyonu, skalene kas kesisi) uygulanır.