SBRT (پرتودرمانی استریوتاکتیک)

پرتودرمانی کلاسیک با شمار زیادی جلسه کم‌دوز که هفته‌ها طول می‌کشد داده می‌شود، در حالی که SBRT دوز بالا را در جلسات بسیار کمتری (معمولاً ۱ تا ۵) و با دقت میلی‌متری بر هدف متمرکز می‌کند. به این ترتیب، در حالی که دوز قدرتمندی به تومور داده می‌شود، اندام‌های سالم پیرامون بهتر محافظت می‌شوند و مدت درمان کوتاه‌تر می‌شود. این دو برای حالات مختلف مناسب‌اند؛ انتخاب بر پایه ویژگی تومور انجام می‌شود.

خیر. در SBRT برشی زده نمی‌شود، جراحی انجام نمی‌شود و عمل بدون درد است؛ پرتو از بیرون داده می‌شود و چیزی احساس نمی‌کنید. در طول درمان از شما خواسته می‌شود بی‌حرکت بمانید و برای این کار از موقعیت‌دهی ویژه استفاده می‌شود. پس از عمل بیشتر بیماران همان روز به خانه بازمی‌گردند و زندگی روزمره خود را به‌سرعت ادامه می‌دهند.

خیر. SBRT معمولاً در تومورهایی با شمار محدود (بیشتر ۱ تا ۵ کانون)، اندازه مناسب و فاصله ایمن از اندام‌های پیرامون ترجیح داده می‌شود. در بیماری بسیار بزرگ یا منتشر، یا در جای‌گیری‌های بسیار نزدیک به اندام‌های پیرامون ممکن است مناسب نباشد. مناسب‌بودن با تصویربرداری و ارزیابی شورا تعیین می‌شود.

از نظر جراحی مغز و اعصاب، رایج‌ترین کاربرد آن در تومورهای جهش‌یافته (متاستاز) به ستون فقرات است؛ می‌توان با محافظت از نخاع، دوز پُردوز هدفمند به تومور داد. در برخی موارد پس از برداشتن فشار با جراحی (جراحی جداسازی)، تومور باقی‌مانده با SBRT کنترل می‌شود. این رویکرد به کاهش درد و کنترل موضعی بیماری کمک می‌کند.

با اینکه تلاش می‌شود بافت‌های پیرامون محافظت شوند، بسته به ناحیه درمان‌شده ممکن است عوارضی مانند خستگی گذرا، واکنش‌های پوست یا بافت مجاور و تهوع بروز کنند؛ در SBRT ستون فقرات به‌ندرت ممکن است ضعیف‌شدن استخوان مجاور دیده شود. بیشتر عوارض جانبی قابل‌مدیریت هستند. خطرهای احتمالی پیش از درمان و بر پایه محل هدف با بیمار گفت‌وگو می‌شوند و پس از آن پیگیری می‌شوند.

یکی از برجسته‌ترین مزیت‌های SBRT کوتاه بودن آن است؛ درمان معمولاً در ۱ تا ۵ جلسه کامل می‌شود و بیشتر اوقات ظرف یک هفته به پایان می‌رسد. هر جلسه به‌همراه تصویربرداری انجام می‌شود و درست بودن موقعیت هدف تأیید می‌شود. شمار جلسات بر پایه نوع، اندازه و محل تومور تعیین می‌شود.