صرع (جراحی صرع مقاوم به درمان)

اگر تشنج‌ها با وجود آزمایش حداقل دو داروی مناسب ادامه یابند، صرع مقاوم به درمان تلقی می‌شود و ارزیابی جراحی باید در مراحل اولیه انجام شود. زیرا تشنج‌های کنترل‌نشده می‌توانند به مشکلات حافظه-توجه، خطر آسیب، دشواری اجتماعی و به‌ندرت خطر مرگ ناگهانی بینجامند. مناسب بودن برای جراحی به این شرایط بستگی دارد: آغاز تشنج از کانونی مشخص، قابل شناسایی بودن این کانون در تصویربرداری و قرار داشتن آن در محلی که بتوان بدون آسیب به عملکردهای حیاتی مانند گفتار و حرکت آن را برداشت. شایع‌ترین نوع جراحی، صرع لوب گیجگاهی است و در بیماران مناسب کنترل بالای تشنج را فراهم می‌کند. با ارزیابی جامع پیش از جراحی (EEG ویدئویی، ام‌آر‌آی، PET، آزمون‌های نوروسایکولوژیک) مناسب‌ترین بیماران تعیین می‌شوند.

میزان موفقیت به محل کانون تشنج، اندازه آن و علت زمینه‌ای بستگی دارد. در جراحی‌های لوب گیجگاهی، در بخش بزرگی از بیماران تشنج‌ها می‌تواند کاملاً متوقف شده یا بسیار نادر شود. در کانون‌های سایر نواحی مغز، میزان موفقیت اندکی پایین‌تر است. در مواردی که علت مشخصی (تومور، توده عروقی، تفاوت رشدی) در تصویربرداری یافت شود، موفقیت بالاتر است. گذشتن دو سال اول پس از جراحی بدون تشنج، نشانه خوبی است. جراحی‌های محدودکننده گسترش تشنج یا دستگاه‌های تحریکی، تشنج‌ها را کاملاً متوقف نمی‌کنند اما می‌توانند فراوانی و شدت آن را کاهش دهند.

پس از جراحی، داروها بلافاصله قطع نمی‌شوند؛ معمولاً یک تا دو سال با دوز کامل ادامه می‌یابند. اگر بیمار در این مدت بدون تشنج بماند، داروها به‌آرامی کاهش داده شده و می‌توان قطع کرد. پس از جراحی لوب گیجگاهی، بسیاری از بیماران می‌توانند بدون دارو زندگی کنند. با این حال، قطع دارو ممکن است برای هر بیمار مناسب نباشد؛ در برخی بیماران دارو ادامه می‌یابد. کاهش دارو باید حتماً به‌تدریج انجام شود؛ قطع ناگهانی خطر بازگشت تشنج‌ها را افزایش می‌دهد. تصمیم قطع دارو همراه با متخصصان نورولوژی و جراحی مغز و به‌صورت فردی گرفته می‌شود.

لوب گیجگاهی حاوی ساختارهای مهم برای حافظه است؛ به همین دلیل جراحی این ناحیه می‌تواند بر حافظه اثر بگذارد. سمتی که گفتار و حافظه کلامی در آن غالب است با سمتی که حافظه فضایی در آن غالب است، عملکردهای متفاوتی دارند. با آزمون‌های حافظه و ارزیابی‌های ویژه پیش از جراحی، خطر از پیش تخمین زده می‌شود. اگر ساختارهای حافظه طرف مقابل سالم باشند، ممکن است پس از جراحی در برخی بیماران دشواری حافظه خفیف تا متوسط ایجاد شود، اما بیشتر بیماران با گذر زمان تطبیق می‌یابند. به‌طور کلی، هنگامی که کنترل تشنج فراهم شود، کیفیت زندگی به‌طور آشکار افزایش می‌یابد، زیرا تشنج‌های مداوم نیز حافظه را به‌طور منفی تحت تأثیر قرار می‌دهند.

در این روش، یک الکترود نازک به عصبی در گردن قرار داده می‌شود و باتری کوچکی که زیر پوست قفسه سینه گذاشته شده، در فواصل منظم تحریک الکتریکی ملایمی به عصب می‌فرستد. از آنجا که این عصب با مغز در ارتباط است، تحریک به کاهش تمایل به تشنج کمک می‌کند. به‌عنوان گزینه‌ای در صرع مقاوم به درمانی که کانون تشنج آن قابل برداشتن با جراحی نیست، به کار می‌رود. در بخشی از بیماران فراوانی تشنج را به‌طور آشکار کاهش می‌دهد؛ توقف کامل نادر است. اثر آن طی ماه‌ها به‌تدریج افزایش می‌یابد. از عوارض جانبی آن می‌توان به گرفتگی صدا، سرفه و ناراحتی گلو اشاره کرد. بیمار می‌تواند با یک آهنربای کوچک، دستگاه را به‌طور موقت فعال کرده و متوقف کردن تشنج را امتحان کند.

بله، برخی تفاوت‌ها وجود دارد. در کودکان علت تشنج‌ها بیشتر می‌تواند تفاوت‌های مادرزادی/رشدی مغز باشد. از آنجا که مغز کودک از ظرفیت تطبیق بالاتری برخوردار است، عملکردهایی مانند گفتار و حرکت پس از جراحی زودهنگام بهتر جبران می‌شوند. در برخی صرع‌های شدید دوران کودکی، جراحی‌های گسترده‌تر معطوف به یک نیمکره مغز قابل انجام است و کودکان آن را بهتر از بزرگسالان تحمل می‌کنند. رژیم کتوژنیک می‌تواند در کودکان مؤثرتر باشد. پیگیری رشد پس از جراحی و برنامه‌های حمایتی زودهنگام بسیار مهم هستند. از آنجا که صرع در کودکان یادگیری و رشد اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، جراحی زودهنگام معمولاً نتیجه بهتری می‌دهد؛ درمان در مراکز باتجربه صرع کودکان توصیه می‌شود.