Chiari Malformasyonu (Arnold-Chiari Malformasyonu)

Beyinciğin kafatası tabanına sarkması - Doğumsal beyin anomalisi

BVS-CD:H06.2
ICD-10:Q07.0
Alt:Q07.0 - Arnold-Chiari malformasyonu / Q07.8 - Diğer sinir sistemi konjenital malformasyonları

AGenel Bakış

Hastalar için hızlı ve anlaşılır bilgiler

Hastalık Nedir?

Chiari malformasyonu, beyinciğin (serebellar tonsiller) ve beyin sapının foramen magnumdan (kafatası tabanındaki büyük delik) omurilik kanalına doğru sarkması ile karakterize doğumsal bir anomalidir. Tip 1 Chiari, en yaygın formdur ve genellikle çocukluk veya erişkinlikte semptom verir; beyincik tonsilleri 5 mm veya daha fazla aşağı sarkar. Tip 2 Chiari (Arnold-Chiari), spina bifida ile birlikte görülür; hem beyincik hem de beyin sapı sarkar ve doğumda tanı konulur. Tip 3 ve 4 çok nadir ve ciddi formlardır. Chiari malformasyonu beyin omurilik sıvısı (BOS) akışını engelleyerek siringomyeli (omurilik içinde kist) ve hidrosefali (beyin sıvısı birikmesi) gelişimine yol açabilir. Semptomatik vakalarda posterior fossa dekompresyonu cerrahisi ile BOS akışı düzeltilir ve semptomlar hafifletilir. Erken tanı ve tedavi omurilik hasarını ve progresyonu önlemek için kritiktir.

Belirtiler

Baş ağrısı (özellikle öksürük, hapşırma veya germe sırasında artar - Valsalva manevrası ile tetiklenir)
Boyun ağrısı ve boyun sertliği
Denge ve koordinasyon bozukluğu (ataksi)
Ellerde uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlük
Yutma güçlüğü (disfaji) ve boğulma hissi
Çift görme, bulanık görme ve göz hareketlerinde sorun (nistagmus)
İşitme kaybı, kulak çınlaması (tinnitus) ve baş dönmesi (vertigo)
Uyku apnesi ve solunum düzensizlikleri
Sırt ve kol ağrısı (siringomyeli ile birlikte)
Skolyoz (omurga eğriliği - Tip 2 Chiari'de sık)

Tanı Yöntemleri

Chiari malformasyonu tanısı nörolojik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konulur. Manyetik rezonans görüntüleme (MR), altın standart tanı yöntemidir; serebellar tonsilin foramen magnum altına sarkmış olduğunu (≥5 mm Tip 1 için) ve siringomyeli varlığını gösterir. Sagittal ve aksiyel kesitlerde BOS akım çalışması (cine-MR veya phase-contrast MR) BOS dinamiklerini değerlendirir ve cerrahi planlama için kritiktir. Bilgisayarlı tomografi (BT) kemik yapıları gösterir ancak yumuşak doku detayı MR'dan azdır. 3D BT rekonstrüksiyon posterior fossa hacmini ve kemik anomalilerini değerlendirir. Elektromiyografi (EMG) ve sinir ileti çalışmaları omurilik ve sinir fonksiyonlarını test eder. Somatosensoryal uyarılmış potansiyeller (SSEP) omurilik hasarını değerlendirir. Lomber ponksiyon ve BOS basınç ölçümü hidrosefali şüphesinde yapılır.

Tedavi Yöntemleri

Chiari malformasyonu tedavisi semptom varlığı ve şiddetine göre değişir. Asemptomatik (tesadüfen tespit edilen) Tip 1 Chiari vakaları gözlem altında tutulur ve yıllık MR takibi yapılır. Semptomatik hastalarda posterior fossa dekompresyonu ameliyatı uygulanır; arka kafatası kemiği (suboksipital kraniektomi) ve birinci servikal vertebra (C1 laminektomi) çıkarılarak beyincik ve beyin sapına alan açılır. Dura açılarak (duraplasti) daha geniş dekompresyon sağlanır ve patch (otogreft veya sentetik) ile kapatılır. Siringomyeli mevcutsa omurilik kisti şant ile drene edilir veya kist fenestrasyon yapılır. Tip 2 Chiari'de genellikle doğumda spina bifida onarımı ve şant yerleştirilmesi gerekir. Cerrahi sonrası semptomlar %60-90 vakada düzelir veya stabilize olur. Fizik tedavi, ağrı yönetimi ve düzenli nöroşirürji takibi önemlidir. Tedavi edilmezse siringomyeli ilerler ve kalıcı nörolojik hasar oluşur.

Posterior Fossa Dekompresyonu (Suboksipital Kraniektomi)
C1 Laminektomi (Birinci Servikal Vertebra Çıkarımı)
Duraplasti (Dura Genişletme)
Siringomyeli Drenajı (Şant veya Fenestrasyon)
Tonsiller Koter/Rezeksiyon (Nadir Vakalarda)
VP Şant (Hidrosefali ile Birlikte)
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Ağrı Yönetimi ve Nöroloji Takibi

Chiari Malformasyonu (Arnold-Chiari Malformasyonu) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Q1.Chiari malformasyonu nedir ve ne kadar yaygındır?
Chiari malformasyonu, beyincik tonsilleri ve/veya beyin sapının kafatası tabanından (foramen magnum) omurilik kanalına doğru sarkması ile karakterize doğumsal bir anomalidir. Tip 1 Chiari, en yaygın formdur ve nüfusun %0.5-1'inde görülür (1000 kişide 5-10 vaka). Çoğu vaka asemptomatiktir ve tesadüfen MR'da tespit edilir. Semptomatik Tip 1 Chiari genellikle çocukluk sonu veya erişkinlikte (20-40 yaş) ortaya çıkar. Tip 2 Chiari (Arnold-Chiari), spina bifida ile birlikte görülür ve daha nadirdir (10.000 doğumda 1-2 vaka). Kadınlarda erkeklere göre 2-3 kat daha sık görülür. Erken tanı ve tedavi komplikasyonları (siringomyeli, miyelopati) önlemek için önemlidir.
Q2.Chiari malformasyonu ameliyat edilmeli mi yoksa takip mi yapılmalı?
Karar, semptom varlığı ve MR bulgularına bağlıdır. Asemptomatik (tesadüfen tespit edilen) Chiari Tip 1 vakaları genellikle ameliyat gerektirmez; yıllık MR takibi ve nörolojik muayene önerilir. Cerrahi endikasyonlar: kronik baş ağrısı (özellikle Valsalva ile tetiklenen), boyun ağrısı, denge problemleri, siringomyeli varlığı, güç kaybı, uyuşma, yutma güçlüğü ve ilerleyici nörolojik belirtilerdir. Çocuklarda skolyoz gelişimi ameliyat için güçlü endikasyondur. MR'da 5 mm'den fazla sarkma, BOS akış engellemesi ve siringomyeli varlığı ameliyatı destekler. Tip 2 Chiari genellikle doğumda cerrahi gerektirir. Nöroşirürji uzmanı ile bireysel değerlendirme yapılmalıdır; bazı hastalar yıllarca stabil kalırken diğerleri hızla kötüleşebilir.
Q3.Chiari ameliyatı sonrası iyileşme süreci nasıl olur?
Posterior fossa dekompresyonu ameliyatı genel anestezi altında 2-4 saat sürer ve 3-5 gün hastane yatışı gerektirir. İlk 24-48 saat yoğun bakımda izlenir. Baş ağrısı, boyun sertliği ve bulantı ilk günlerde normaldir ve ağrı kesicilerle kontrol edilir. Dikişler 10-14 gün sonra alınır. İlk 6 hafta ağır kaldırma (>5 kg), aşırı eğilme ve Valsalva manevrası (öksürük, ıkınma) kısıtlanır. Fizik tedavi 4-6 hafta sonra başlar. Baş ağrısı genellikle ilk aylarda azalır (%70-80 vakada düzelme). Motor ve duyusal belirtiler 3-12 ayda kademeli olarak iyileşir. Siringomyeli 6-12 ay içinde küçülür veya kaybolur. Çoğu hasta 6-12 haftada normal aktivitelere döner. Uzun vadeli takip için yıllık MR önerilir. Ameliyat başarı oranı %70-90'dır; başarısızlık durumunda revizyon cerrahisi gerekebilir.
Q4.Siringomyeli nedir ve Chiari ile ilişkisi nedir?
Siringomyeli, omurilik içinde sıvı dolu kist (sirinks) oluşmasıdır. Chiari malformasyonlu hastaların %40-75'inde siringomyeli görülür. Chiari'de BOS akışı engellenir ve basınç dalgaları omurilikte kist oluşumuna yol açar. Siringomyeli belirtileri: sırt ve kol ağrısı, ellerde güçsüzlük ve uyuşma, sıcak-soğuk hissi kaybı (disosiyatif duyu kaybı - cape-like distribution), kas erimesi ve skolyoz gelişimidir. Tedavi edilmezse siringomyeli ilerleyerek kalıcı omurilik hasarı yapar. Chiari dekompresyonu sonrası siringslerin %60-80'i küçülür veya kaybolur; BOS akışı düzeltildiğinde kist kendiliğinden drene olur. Kalıcı veya ilerleyici siringslerde syringo-subaraknoid şant veya syringo-peritoneal şant yerleştirilebilir. Erken cerrahi siringomyeli komplikasyonlarını önler.
Q5.Chiari malformasyonu kalıtsal mı? Çocuklarıma geçer mi?
Chiari malformasyonu çoğu vakada sporadik (rastlantısal) olup genetik bir neden bilinmez. Ancak ailesel (familial) vakaların %5-12'sinde genetik yatkınlık vardır; ailede Chiari öyküsü varsa risk artar. Tip 1 Chiari'nin genetik temeli tam anlaşılmamıştır ancak posterior fossa hipoplazisi (küçüklüğü) ile ilişkilidir. Tip 2 Chiari, nöral tüp defekti (spina bifida) ile birlikte görülür ve folik asit eksikliği risk faktörüdür. Bir ebeveynde Chiari varsa çocuklarda risk %1-5 artar (genel popülasyona göre 2-5 kat fazla). Kardeşlerde risk %2-5'tir. Çocuklarınızda semptom yoksa rutin tarama gerekmez; ancak açıklanamayan baş ağrısı, boyun ağrısı veya nörolojik belirtiler varsa MR yapılmalıdır. Gebelik planlayan kadınlarda folik asit desteği (günde 400-800 mcg) önerilir. Genetik danışmanlık ailesel vakalarda yardımcı olabilir.
Q6.Chiari ameliyatı sonrası normal yaşam mümkün mü? Kısıtlamalar neler?
Evet, Chiari dekompresyonu sonrası çoğu hasta normal veya normale yakın yaşam sürer. Başarılı cerrahi sonrası %70-90 hastada semptomlar azalır veya kaybolur. Uzun vadeli kısıtlamalar minimal olup ağır kaldırma (>10-15 kg) ve yüksek etkili sporlar (rugby, boks, dalma) önerilmez. Koşu, yüzme, bisiklet ve hafif ağırlık antrenmanı genellikle güvenlidir. Hamilelik çoğu vakada güvenlidir ancak doğum sırasında ıkınma (Valsalva) kafa içi basıncı artırabilir; sezaryen doğum tercih edilebilir. Uçak yolculuğu ve dalgıçlık genellikle sakıncasızdır. Bazı hastalarda ameliyat sonrası kronik boyun ağrısı kalabilir ve fizik tedavi gerekebilir. Yıllık nöroşirürji takibi ve MR önerilir. Çoğu hasta işine, okula ve sosyal aktivitelere tam olarak döner. Prognoz erken tanı ve tedavi ile mükemmeldir.
Detaylı rehber yükleniyor...

Bu Sayfayı Paylaşın

Bilgilendirici içeriği sevdiklerinizle paylaşın

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

134 nöroşirürji hastalığı içinde arama yapın

Popüler aramalar:

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Popüler aramalar:

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

Detaylı bilgi ve kişiye özel tedavi planı için randevu alın.

Randevu Al

MR Görüntülerinizi Gönderin

EmarYolla.com ile ücretsiz ön değerlendirme alın.

MR Yolla →

Hizmetlerimiz

Kapsamlı Nöroşirürji Hizmetleri - A·B·C·H

Hangi alanda yardıma ihtiyacınız var?

Chiari Malformasyonu (Arnold-Chiari Malformasyonu) (ICD-10: Q07.0) Tedavisi | Doç. Dr. Özgür AKŞAN