
Trigeminal nevralji (TN), 5. kranyal sinirin (trigeminal sinir) irritasyonuna bağlı gelişen, yüzün bir yarısında ani, şiddetli, elektrik çarpması tarzında ağrı ataklarıyla karakterize bir tablodur. "Tıbbın en şiddetli ağrısı" olarak tanımlanır.

Epidemiyoloji
50 yaş üzerinde daha sıktır, kadınlarda hafifçe daha fazla görülür. Sağ tarafta sol tarafa göre daha sık tutulur.1,2
Patofizyoloji
Önemli bir neden (hastaların yaklaşık yarısında): trigeminal sinir kökünün beyin sapı çıkış noktasında (root entry zone) nörovasküler basıya uğrayıp demiyelinizasyona yol açmasıdır.3 Bu nörovasküler çatışma (neurovascular conflict) sonucu sinir aşırı duyarlı hale gelir.
Diğer nedenler: multipl skleroz (%2-4, özellikle genç hastalarda bilateral TN düşündürmelidir), köprücük-beyincik köşesi tümörleri, arteriovenöz malformasyonlar.4,5
Belirtiler
Ataklar arasında genellikle ağrısız dönem vardır.
Tetikleyiciler: Yüze dokunma, yemek yeme, diş fırçalama, konuşma, soğuk hava, tıraş olma. Hafif bir dokunuş bile atağı tetikleyebilir.
Dağılım: En sık V2 (maksiller) ve V3 (mandibüler) dalları tutulur. İki dalın birlikte tutulumu sıktır (V2 ve V3).6
Tanı
Tanı büyük ölçüde kliniktir — hastanın ağrı tanımı patognomoniktir. MR ile nörovasküler çatışma gösterilebilir (CISS veya FIESTA sekansları). MS plaklarını dışlamak için beyaz cevher lezyonları araştırılır.
→ Sonraki sayfa: S42 — Trigeminal Nevralji Tedavisi

Kaynaklar
- Zhang F ve ark. Eur Radiol. 2022. PMID 35320409
- Prasad H ve ark. Neurol India. 2026. PMID 42700130
- Maarbjerg S ve ark. Cephalalgia. 2017. PMID 28076964
- Laakso SM ve ark. Acta Neurol Scand. 2020. PMID 32187387
- Houshi S ve ark. Mult Scler Relat Disord. 2022. PMID 34986455
- Kulkarni A. J Neurosci Rural Pract. 2022. PMID 35694065
- Cruccu G ve ark. Handb Clin Neurol. 2010. PMID 20816462
- Cruccu G ve ark. Eur J Neurol. 2008. PMID 18721143

Doç. Dr. Özgür Akşan
Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı
Beyin ve Sinir · Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Editör · Künye






