Gliom

Beyin glial hücrelerinden kaynaklanan tümör grubu

Randevu Al WhatsApp

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

1Genel Bakış

Hastalar için hızlı ve anlaşılır bilgiler

Hastalık Nedir?

Gliom, merkezi sinir sisteminin (beyin ve omurilik) destek hücreleri olan glial hücrelerden kaynaklanan tümörlerin genel adıdır. Tüm primer beyin tümörlerinin yaklaşık %80'ini oluşturur ve en sık görülen intrakranyal neoplazmlar grubudur. Glial hücreler nöronları destekleyen, besleyen ve koruyan hücrelerdir - astrositler, oligodendrositler ve ependimal hücreler gliom kaynağıdır. Farklı glial hücre tiplerinden farklı tümör tipleri gelişir: astrositlerden astrositoma ve glioblastoma, oligodendrositlerden oligodendroglioma, ependimal hücrelerden ependimoma.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sınıflaması gliomaları grade 1'den 4'e kadar derecelendirir. Grade 1 pilositik astrositoma gibi iyi huylu, yavaş büyüyen tümörlerdir. Grade 2 difüz astrositoma ve oligodendroglioma gibi düşük dereceli ama infiltratif tümörlerdir. Grade 3 anaplastik astrositoma/oligodendroglioma gibi malign, hızlı büyüyen tümörlerdir. Grade 4 glioblastoma en malign, agresif ve kötü prognozlu formdur. Moleküler markerlar (IDH mutasyonu, 1p/19q kodeletion, MGMT metilasyonu, ATRX, TP53) grade kadar önemlidir ve tedavi kararlarını yönlendirir.

Gliomlar her yaş grubunda görülür ancak bazı tipler spesifik yaş gruplarında daha sıktır - pilositik astrositoma çocuklarda, difüz glial tümörler genç-orta yaş erişkinlerde, glioblastoma yaşlılarda. Düşük grade gliomlar yıllar içinde yüksek grade'e transforme olabilir ('malign transformasyon'). Risk faktörleri genellikle bilinmemekle birlikte iyonizan radyasyon maruziyeti, nadir genetik sendromlar (NF1, Li-Fraumeni, Turcot, Lynch) ve ailesel gliom sendromları tespit edilmiştir.

İlgili Görsel ve Video

Glioblastoma — koronal kesit, özgün tıbbi atlas tarzı anatomik illüstrasyon

İlgili Video · Glioblastoma (GBM) — Hasta Yolculuğu · 0:27

Belirtiler

Persistan, progresif baş ağrısı - özellikle sabahları, yatarken, öksürükle artar

Epileptik nöbetler - düşük grade gliomlarda ilk belirti oranı %70-90, fokal veya sekonder jeneralize

Kişilik değişiklikleri, davranış bozuklukları, apati - frontal lob gliomlarında belirgin

Bilişsel yavaşlama, konsantrasyon güçlüğü, hafıza problemleri - yaygın korteks tutulumunda

Motor ve duyusal defisitler - hemiparezi, hemihipoestezi, lokalizasyon bağımlı

Konuşma bozuklukları (afazi), görme alanı defektleri, koordinasyon bozukluğu - tümör lokasyonuna göre

Tanı Yöntemleri

MR görüntüleme temel tanı yöntemidir. Düşük grade gliomlar T2/FLAIR'de hiperintens, infiltratif, kontrast tutmayan veya minimal tutan, ödem yapmayan lezyonlardır. Yüksek grade gliomlar kontrast tutulum, nekroz, ödem ve kitle etkisi gösterir. Perfüzyon MR (rCBV ölçümü) grade ile korele - düşük grade düşük, yüksek grade yüksek perfüzyon. MR spektroskopi metabolik bilgi verir - yüksek kolin/kreatin oranı, NAA azalması, laktat piki maligniteyi gösterir.

Difüzyon MR (ADC haritası) sellülarite hakkında bilgi verir - düşük ADC yüksek hücre yoğunluğu. PET-BT ile metabolik aktivite değerlendirilir - FDG-PET düşük grade tümörlerde sınırlı değerde, amino asit PET (metiyonin, FET) daha spesifiktir ve aktif tümör dokusunu ödemden ayırır, biyopsi hedefini belirler, radyoterapi planlamasında kullanılır. DTI (diffusion tensor imaging) ve fMRI (fonksiyonel MR) cerrahi planlamada beyaz madde yollarını ve fonksiyonel korteksi gösterir.

Kesin tanı histopatolojik ve moleküler patolojik inceleme ile konulur. Stereotaktik biyopsi derin, eloquent alanda veya multiple lezyonlarda, açık cerrahi rezeksiyon erişilebilir lezyonlarda tercih edilir. İmmünohistokimya (GFAP, IDH1 R132H, p53, Ki-67, ATRX), moleküler testler (IDH1/2 sekans, 1p/19q FISH, MGMT promoter metilasyon, BRAF mutasyon) yapılır. Ayırıcı tanıda enfeksiyöz süreçler (ensefalit, apse), demiyelinizan hastalıklar (MS, ADEM), vasküler lezyonlar (infarkt), diğer tümörler (metastaz, lenfoma) düşünülmelidir.

Tedavi Yöntemleri

Tedavi stratejisi tümör histolojisi, grade, lokalizasyon, moleküler özellikler, hasta yaşı ve performans durumuna göre kişiselleştirilir. Pilositik astrositomada (Grade 1) total rezeksiyon küratiftir, adjuvan tedavi gerekmez, takip yeterlidir. Düşük grade difüz gliomda (Grade 2) maksimal güvenli rezeksiyon sonrası yüksek riskli özellikler (>40 yaş, subtotal rezeksiyon, büyük tümör, nörolojik defisit) varsa adjuvan radyoterapi ve/veya kemoterapi verilir, düşük riskli genç hastalarda takip yapılır.

Anaplastik gliomlarda (Grade 3) cerrahi sonrası radyoterapi (54-60 Gy fokal) mutlaka verilir. IDH mutant 1p/19q kodeleetion pozitif anaplastik oligodendrogliomada PCV kemoterapisi (prokarbazin, lomustin, vinkristin - 6 kür) standart adjuvan tedavidir ve sağkalımı belirgin uzatır. IDH mutant astrositik tümörlerde temozolomid veya PCV, IDH wild-type tümörlerde temozolomid tercih edilir. Yaşlı ve kötü performanslı hastalarda hipofraksiyone radyoterapi (40 Gy/15 fraksiyon) seçeneğidir.

Modern cerrahi teknikler rezeksiyonu optimize eder: Nöronavigasyon (frameless stereotaksi), intraoperatif MR (iMRI - gerçek zamanlı görüntüleme, rezeksiyon kontrolü), florosan rehberli cerrahi (5-ALA - malign gliom hücrelerini görünür kılar), elektrofizyolojik monitorizasyon (motor/duyusal uyarılmış potansiyeller, direkt kortikal stimülasyon), uyanık kraniotomi (eloquent alan cerrahi - dil fonksiyon haritalama). İntraoperatif ultrason tümörün sınırlarını ve rezeksiyon kavitesini değerlendirir. Takipte 2-4 ayda bir MR çekilir, progresyonda re-operasyon, re-irradiasyon veya kurtarma kemoterapisi (bevacizumab, nitrozüreler) seçenekleri değerlendirilir.

Maksimal Güvenli Cerrahi Rezeksiyon (Nöronavigasyon, iMRI, 5-ALA, Uyanık Kraniotomi)

Adjuvan Radyoterapi (54-60 Gy Fokal IMRT/VMAT Tekniği)

Kemoterapi (Temozolomid veya PCV Protokolü - Moleküler Profile Göre Seçim)

Hedefe Yönelik Tedavi (BRAF, FGFR, IDH İnhibitörleri - Klinik Araştırmalar)

Gliom Hakkında Sık Sorulan Sorular

Q1.Gliom ile glioblastoma aynı şey midir?▼

Hayır, gliom beyin glial hücrelerinden kaynaklanan tüm tümörlerin genel adıdır. Gliomlar Grade 1-4 arasında sınıflandırılır. Glioblastoma Grade 4 gliom olup en agresif tiptir. Düşük grade gliomlar (Grade 1-2) yavaş büyürken, yüksek grade gliomlar (Grade 3-4) hızlı büyür.

Q2.Gliom tedavi edilebilir mi?▼

Düşük grade gliomlar (Grade 1-2) cerrahi ile tamamen çıkarılabilir ve kür sağlanabilir. Yüksek grade gliomlar (Grade 3-4) tam kür zor ancak cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi ile kontrol altına alınıp yaşam süresi uzatılabilir. Tedavi başarısı grade, moleküler özellikler ve erken tanıya bağlıdır.

Q3.IDH mutasyonu gliomda neden önemlidir?▼

IDH mutasyonu gliomların en önemli prognostik ve prediktif belirtecidir. IDH mutant gliomlar genellikle genç hastalarda görülür, yavaş büyür ve tedaviye çok daha iyi yanıt verir. IDH mutant Grade 2 gliomda ortalama sağkalım 10-15 yıl, IDH wild-type formda 3-5 yıldır. Tüm gliom hastalarında moleküler test yapılmalıdır.

Q4.Gliomda nöbet neden oluşur?▼

Gliom hücreleri beyin korteksinde elektriksel dengeyi bozar ve epileptik aktiviteye neden olur. Özellikle temporal ve frontal lob gliomlarında nöbet çok sıktır (%60-80). Tümör çıkarıldıktan sonra nöbet kontrolü genellikle sağlanır. Tüm gliom hastalarında antiepileptik ilaç başlanır.

Q5.Gliom beyin metastazından nasıl ayırt edilir?▼

MR görüntülemede gliomlar infiltratif büyüme gösterir, düzensiz kontrast tutulumu vardır ve genellikle tektir. Metastazlar iyi sınırlı, halka şeklinde kontrast tutar ve sıklıkla multiple'dır. Perfüzyon MR'da gliomlar yüksek, metastazlar düşük kan akımı gösterir. Kesin ayırım bazen sadece patoloji ile mümkündür.

Kaynaklar

Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023.
Winn HR, ed. Youmans and Winn Neurological Surgery. 6th ed. Elsevier; 2011.
Osborn AG, Hedlund GL, Salzman KL. Osborn's Brain: Imaging, Pathology, and Anatomy. 2nd ed. Elsevier; 2018.

Bu içerik akademik kaynaklara dayanılarak hazırlanmış bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları için hekiminize başvurunuz.

Detaylı rehber yükleniyor...

Bu Sayfayı Paylaşın

Bilgilendirici içeriği sevdiklerinizle paylaşın

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

134 nöroşirürji hastalığı içinde arama yapın

Popüler aramalar:

Tüm Hastalık Kategorileri

23 kategori, 134 nöroşirürji hastalığı

🧠

İletişim ve Randevu

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Telefon

+90 (232) 404 00 61

+90 (532) 414 35 35

E-posta

[email protected]

Adres

Ziya Gökalp Blv. No:28 D:1-2
35220 Konak/İzmir

Website

www.drozguraksan.com

Online Randevu Al WhatsApp ile İletişim

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Popüler aramalar:

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

Detaylı bilgi ve kişiye özel tedavi planı için randevu alın.

Randevu Al

İlgili Branş

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)

İyi huylu ve kötü huylu beyin tümörlerinin cerrahi tedavisi, beyin damar hastalıkları ve hidrosefali tedavisi.

MR Görüntülerinizi Yollayın

EmarYolla.com ile ücretsiz ön değerlendirme alın.

MR Yolla →

Hizmetlerimiz

Kapsamlı Nöroşirürji Hizmetleri - A·B·C·H

Akademi

BVSpedia

"Tıbbi bilgiyi herkes için ücretsiz, özgür ve erişilebilir kılmak"

Popüler Makaleler:

Tüm Makaleleri Gör

Bölümler

Uzmanlık Alanları

Ana Bölümler:

16 Bölümün Tümünü Gör

Tedaviler

Ameliyat Teknikleri

Popüler Ameliyatlar:

Tüm Cerrahileri Gör

Hastalıklar

134 Nöroşirürji

Sık Arananlar:

134 Hastalığı Gör

Hangi alanda yardıma ihtiyacınız var?

Randevu Al Sık Sorulan Sorular

SİZİN YERİNİZ

Ana Sayfa/Hastalıklar/Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)/Gliom

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) - Diğer Hastalıklar

Beyin Tümörü Glioblastoma (GBM)Akustik Nöroma Astrositoma Beyin Metastazları Ependimoma Hipofiz Adenomu Kraniofaringioma

🏠Ana Sayfa 📋Tüm Hastalıklar 🏥Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)📞İletişim

Yardıma mı ihtiyacınız var?

Uzman değerlendirmesi için hemen randevu alın.

Randevu Al WhatsApp ile İletişim

← Tüm Hastalıklara Dön Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) Sayfasını Gör →

Gliom

1Genel Bakış

Hastalık Nedir?

İlgili Görsel ve Video

Belirtiler

Tanı Yöntemleri

Tedavi Yöntemleri

Gliom Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

Bu Sayfayı Paylaşın

İlgili Hastalıklar

Astrositoma

Oligodendroglioma

Ependimoma

Beyin Metastazları

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

Tüm Hastalık Kategorileri

Beyin Tümörleri

Omurga Cerrahisi

Vasküler

Pediatrik

Fonksiyonel

Travma

Ağrı Tedavisi

Tümünü Gör

İletişim ve Randevu

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

İlgili Branş

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)

MR Görüntülerinizi Yollayın

Hizmetlerimiz

Akademi

Bölümler

Tedaviler

Hastalıklar

SİZİN YERİNİZ

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) - Diğer Hastalıklar

Yardıma mı ihtiyacınız var?

Bu Sayfayı Paylaşın