Oligodendroglioma
Beyin dokusundan gelişen, yavaş büyüyen ve gidişatı görece iyi bir tümör
Doç. Dr. Özgür AKŞAN
Beyin ve Sinir Cerrahisi
H01 Konu Rehberi
Nöro Onkoloji: Beyin Tümörleri
Bu rehber sayfa, Nöro Onkoloji: Beyin Tümörleri kapsamındaki 16 hastalığı tek merkezde toplar. Buradan ilgili hastalık detay sayfalarına hızlıca geçebilirsiniz.
1Genel Bakış
Hastalar için hızlı ve anlaşılır bilgiler
Hastalık Nedir?
Belirtiler
Sara (epilepsi) nöbetleri - en sık görülen ilk belirti, yıllarca tek bulgu olabilir
Giderek artan baş ağrısı - tümör büyüdükçe ortaya çıkar, sabahları daha belirgin
Kişilik ve davranış değişiklikleri - özellikle beynin ön bölgesindeki tümörlerde (ilgisizlik, sinirlilik)
Hafıza, dikkat ve karar verme gibi zihinsel becerilerde zorlanma
Vücudun bir yarısında güçsüzlük veya koordinasyon bozukluğu
Konuşma güçlüğü - kelime bulamama veya anlama zorluğu
Görme bozuklukları - bulanık görme, görme alanında kayıp veya çift görme
Bulantı ve kusma - büyük tümörlerde, kafa içi basıncın artmasına bağlı
Denge bozukluğu ve yürüme güçlüğü
Genel halsizlik, yorgunluk ve günlük etkinliklerde azalma
Tanı Yöntemleri
Tedavi Yöntemleri
Tümörün Mümkün Olduğunca Tam Çıkarılması (Gerekirse Uyanık Cerrahi ile İşlevleri Koruyarak)
Bölgesel Işın Tedavisi - Yüksek Risk veya Grade 3 İçin Standart
PCV İlaç Tedavisi (Üçlü İlaç Birleşimi) - Yaşam Süresini Uzattığı Kanıtlanmış
Temozolomid İlaç Tedavisi - Daha Kolay Tolere Edilen Alternatif
Vorasidenib - Ağızdan Alınan Yeni Onaylı İlaç (Düşük Riskli Grade 2 İçin)
Hedefe Yönelik Araştırma Tedavileri
Oligodendroglioma Hakkında Sık Sorulan Sorular
Q1.Oligodendrogliomanın gidişatı nasıldır? Diğer beyin tümörlerinden farkı nedir?▼
Gerekli genetik özellikleri (IDH değişikliği ve 1p/19q kaybı) taşıyan oligodendroglioma, beyin tümörleri arasında gidişatı en iyi olanlardandır. Yavaş büyür ve hem ilaç hem ışın tedavisine iyi yanıt verir; bu nedenle birçok hasta uzun yıllar yaşayabilir. Daha hızlı ve agresif seyreden bazı beyin tümörleriyle karşılaştırıldığında çok daha olumlu bir gidişata sahiptir. Bu genetik özellikleri taşımayan tümörler ise farklı bir gruba (astrositoma) girer ve gidişatları farklıdır.
Q2.1p/19q kaybı nedir ve tanı için neden şarttır?▼
1p/19q kaybı, tümör hücrelerinde belirli iki kromozom bölümünün eksik olması anlamına gelen genetik bir özelliktir. Güncel sınıflamaya göre oligodendroglioma tanısının konulabilmesi için, IDH adı verilen başka bir genetik değişiklikle birlikte bu kromozom kaybının da bulunması zorunludur; bu özellikler yoksa tanı oligodendroglioma olarak konulamaz. Bu genetik özellik aynı zamanda tümörü ilaç ve ışın tedavisine duyarlı hale getirir, yani tedaviye iyi yanıt vermesini sağlar. Test, alınan tümör dokusunda yapılır.
Q3.Vorasidenib oligodendroglioma tedavisinde kullanılabilir mi?▼
Evet. Vorasidenib, yakın zamanda Grade 2 beyin tümörleri (IDH değişikliği taşıyan oligodendroglioma ve astrositoma) için onaylanmış, ağızdan alınan yeni bir ilaçtır. Yapılan çalışmalarda hastalığın ilerlemeden geçirdiği süreyi belirgin biçimde uzattığı gösterilmiştir. Günde bir kez alınır ve genellikle iyi tolere edilir. Bu ilaç sayesinde, düşük riskli Grade 2 oligodendroglioma hastalarında cerrahi sonrası uzun süreli kontrol sağlanabilmekte; bazı durumlarda ışın ve ilaç tedavisi geciktirilebilmektedir. Hangi hastaya uygun olduğu, tümörün özelliklerine göre belirlenir.
Q4.PCV mi temozolomid mi daha uygun?▼
PCV (üç ilaçtan oluşan bir tedavi), oligodendrogliomada uzun yıllardır kullanılan ve yaşam süresini uzattığı kanıtlanmış tedavidir; belirli kürler halinde uygulanır. Temozolomid ise alternatif bir ilaçtır; daha kolay tolere edilir ve yan etkileri daha azdır, ancak PCV kadar etkili olduğu aynı kesinlikle kanıtlanmamıştır. Bu nedenle PCV genellikle genç ve genel durumu iyi hastalarda; temozolomid ise ileri yaştaki veya ek hastalıkları olan hastalarda tercih edilebilir. Karar, hastanın durumuna göre ekip tarafından kişiye özel verilir.
Q5.Cerrahi sonrası başka tedavi gerekir mi? Hangi durumlarda?▼
Düşük riskli Grade 2 tümörlerde (genç yaş, tam çıkarım, küçük tümör), cerrahi sonrası ağızdan alınan yeni ilaç (vorasidenib) veya yakın takip (izle-bekle) yeterli olabilir. Daha yüksek riskli Grade 2 tümörlerde (ileri yaş, tümörün bir kısmının kalması, büyük tümör) ve tüm Grade 3 tümörlerde ise cerrahiye ek olarak ışın tedavisi ve ilaç tedavisi (PCV veya temozolomid) verilir. Yapılan çalışmalar, bu durumlarda ilaç tedavisi eklenmesinin yaşam süresini önemli ölçüde uzattığını göstermiştir. Tedavi kararı; genetik testler, yaş ve genel durum birlikte değerlendirilerek ekip tarafından verilir.
Q6.Oligodendrogliomada sara nöbeti çok sık mı? Cerrahi sonrası nöbet kontrolü nasıl?▼
Evet, oligodendroglioma hastalarının büyük çoğunluğu sara (epilepsi) nöbetiyle başvurur; bu en sık görülen ilk belirtidir ve yıllarca tek bulgu olabilir. Tümörün beynin yüzeye yakın bölgelerinde yerleşmesi nöbetlere zemin hazırlar. Cerrahi ile tümör çıkarıldığında hastaların önemli bir kısmında nöbetler kontrol altına alınır. Tümör tam olarak çıkarıldığında, sara ilaçları zamanla (genellikle birkaç yıl içinde) azaltılıp kesilebilir. Ancak bazı hastalarda nöbetler devam edebilir ve uzun süreli ilaç kullanımı gerekebilir.
Q7.Oligodendrogliomada kireçlenme nedir ve tanı için önemli mi?▼
Oligodendrogliomaların büyük çoğunluğunda görüntülemede kireçlenme görülür; bu, tümör için tipik bir bulgudur, ancak tek başına kesin tanı koydurmaz (kireçlenme başka tümörlerde de olabilir). Kireçlenme, tümörün yavaş büyüdüğünün ve uzun süredir var olduğunun bir göstergesidir. Tomografide (BT) çok net görülür. Kireçlenme ve damarlanma nedeniyle bu tümörlerde küçük kanama olasılığı diğer beyin tümörlerine göre biraz daha yüksektir. Kesin tanı için yine de genetik testler (IDH değişikliği ve 1p/19q kaybı) gereklidir.
Q8.Grade 2 oligodendroglioma Grade 3'e dönüşebilir mi? Nasıl anlaşılır?▼
Evet, Grade 2 oligodendrogliomalar yıllar içinde daha yüksek dereceye (Grade 3) dönüşebilir. Dönüşümün belirtileri MR'da hızlı büyüme, tümörde yeni değişiklikler, çevresinde şişlik artışı ve belirtilerin kötüleşmesidir (nöbetlerin sıklaşması, yeni nörolojik bulgular, baş ağrısının artması). Bu nedenle düzenli MR takibi büyük önem taşır. Hızlı büyüme saptanırsa yeniden biyopsi veya yeniden cerrahi gerekebilir. Tümörün temel genetik özellikleri değişmez, ancak mikroskop altındaki derecesi yükselir.
Q9.Uyanık cerrahi nedir ve kimler için yapılır?▼
Uyanık cerrahi, konuşma veya hareket gibi önemli işlevleri yöneten beyin bölgelerine yakın yerleşmiş oligodendrogliomalar için kullanılan özel bir tekniktir. Ameliyatın bir bölümünde hasta uyandırılır; konuşma ve hareket testleri yapılarak hangi bölgelerin hangi işlevi yönettiği belirlenir. Böylece tümör mümkün olduğunca çıkarılırken, konuşma ve hareket gibi kritik işlevler korunur. Bu yöntem; iş birliği yapabilen, kaygı düzeyi düşük ve tümörü bu önemli bölgelere yakın olan hastalar için uygundur. Oligodendroglioma sıklıkla bu bölgelere yakın yerleştiği için uyanık cerrahi sık kullanılır ve güvenlidir.
Q10.Oligodendroglioma hastalarında yaşam kalitesi nasıl korunur?▼
Oligodendroglioma gidişatı görece iyi bir tümör olduğu için yaşam kalitesini korumak çok önemlidir; birçok hasta uzun yıllar yaşar. Öneriler şunlardır: nöbet kontrolü için sara ilaçlarının düzenli kullanımı, düzenli takip (belirli aralıklarla MR ile dönüşümün erken yakalanması), düzenli ve uygun egzersiz, dengeli beslenme, hafıza ve dikkat egzersizleri, depresyon ve kaygıya karşı psikolojik destek, iş ve sosyal yaşama katılım ve yorgunluğun yönetilmesi. Modern tedavilerle birçok hasta günlük yaşamına, hatta çalışma hayatına devam edebilir.
Kaynaklar
- Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023:663-664.
- Osborn AG, Hedlund GL, Salzman KL. Osborn's Brain: Imaging, Pathology, and Anatomy. 2nd ed. Elsevier; 2018:553-558.
- Winn HR, ed. Youmans and Winn Neurological Surgery. 6th ed. Elsevier; 2011:1079.
- Quiñones-Hinojosa A, ed. Schmidek and Sweet Operative Neurosurgical Techniques. 7th ed. Elsevier; 2021:85-92.
- Human Brain and Spinal Cord Tumors: From Bench to Bedside. Volume 2 — The Path to Bedside Management. Springer; 2023.
Bu içerik akademik kaynaklara dayanılarak hazırlanmış bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları için hekiminize başvurunuz.
İlgili Hastalıklar
Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?
134 nöroşirürji hastalığı içinde arama yapın
Popüler aramalar:
Tüm Hastalık Kategorileri
23 kategori, 134 nöroşirürji hastalığı
İletişim ve Randevu
Doç. Dr. Özgür AKŞAN
Telefon
+90 (232) 404 00 61
+90 (532) 414 35 35
E-posta
[email protected]
Adres
Ziya Gökalp Blv. No:28 D:1-2
35220 Konak/İzmir
Website
www.drozguraksan.com
Diğer Hastalıklara Göz Atın
Popüler aramalar:
Doç. Dr. Özgür AKŞAN
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Detaylı bilgi ve kişiye özel tedavi planı için randevu alın.
Randevu AlHizmetlerimiz
Kapsamlı Nöroşirürji Hizmetleri - A·B·C·H
A
Akademi
BVSpedia
"Tıbbi bilgiyi herkes için ücretsiz, özgür ve erişilebilir kılmak"
Popüler Makaleler:
Tüm Makaleleri GörHangi alanda yardıma ihtiyacınız var?
SİZİN YERİNİZ
Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) - Diğer Hastalıklar
Yardıma mı ihtiyacınız var?
Uzman değerlendirmesi için hemen randevu alın.