Astrositoma
Beynin destek hücrelerinden gelişen tümör
Doç. Dr. Özgür AKŞAN
Beyin ve Sinir Cerrahisi
H01 Konu Rehberi
Nöro Onkoloji: Beyin Tümörleri
Bu rehber sayfa, Nöro Onkoloji: Beyin Tümörleri kapsamındaki 16 hastalığı tek merkezde toplar. Buradan ilgili hastalık detay sayfalarına hızlıca geçebilirsiniz.
1Genel Bakış
Hastalar için hızlı ve anlaşılır bilgiler
Hastalık Nedir?
Belirtiler
Süregelen, sabahları daha belirgin olabilen baş ağrısı (kafa içi basıncın artmasıyla ilişkili)
Nöbetler (sara benzeri kasılmalar) - sıklıkla ilk fark edilen belirtidir
Kişilik değişiklikleri, sinirlilik, isteksizlik veya davranış farklılıkları (özellikle beynin ön bölgesi etkilendiğinde)
Hafıza sorunları, odaklanma güçlüğü ve düşüncede yavaşlama
Konuşmada güçlük - kelime bulma, konuşmayı oluşturma ya da söyleneni anlamada zorlanma
Vücudun bir bölümünde güçsüzlük, beceriksizlik veya his kaybı (tümörün yerine göre değişir)
Sabahları daha belirgin olabilen bulantı ve kusma (beyin içi basıncın artma belirtisi olabilir)
Görme sorunları - bulanık görme, çift görme veya görme alanında kayıplar
Denge bozukluğu ve yürümede güçlük (özellikle beyincik yerleşimli tümörlerde)
Aşırı uyku hâli, yorgunluk ve genel halsizlik
Tanı Yöntemleri
Tedavi Yöntemleri
Önemli beyin işlevlerini koruyarak yapılan, mümkün olan en geniş cerrahi çıkarım (navigasyon ve görüntüleme rehberliğinde)
Bölgesel ışın tedavisi (hedeflenmiş radyoterapi)
Ameliyat sonrası ilaç tedavisi (kemoterapi)
Vorasidenib - ağızdan alınan, IDH değişikliği taşıyan yavaş büyüyen tümörlerde kullanılan yeni hedefli ilaç
Tümörün taşıdığı genetik özelliklere yönelik hedefli ilaç tedavileri
Klinik araştırma kapsamındaki yeni tedaviler ve bağışıklık temelli tedaviler
Astrositoma Hakkında Sık Sorulan Sorular
Q1.Astrositoma ile glioblastoma arasındaki fark nedir?▼
Her ikisi de beynin destek hücrelerinden kaynaklanır, ancak biyolojik davranışları farklıdır. IDH değişikliği taşıyan astrositomalar genellikle daha yavaş seyreder ve uzun yıllar boyunca takip ve tedaviyle yönetilebilir. Glioblastoma ise daha hızlı ilerleyen, ayrı bir başlık altında değerlendirilen bir tümördür. Bu ayrımı yapan, alınan doku örneğindeki genetik incelemedir; bu yüzden tedaviye başlamadan önce bu testler önemlidir.
Q2.IDH değişikliği nedir ve neden önemli?▼
IDH, tümör hücrelerinde bakılan bir genetik özelliktir ve astrositomalarda en önemli belirteçlerden biridir. Bu değişikliği taşıyan tümörler genellikle daha genç hastalarda görülür, daha yavaş büyür ve tedaviye daha iyi yanıt verme eğilimindedir. Bu nedenle IDH durumu hem tümörün muhtemel seyrini öngörmede hem de hangi tedavinin seçileceğini belirlemede önemli rol oynar.
Q3.Vorasidenib (Voranigo) nedir ve kimler için uygun?▼
Vorasidenib, ağızdan alınan, günde bir kez kullanılan ve beyne iyi ulaşan hedefli bir ilaçtır. Yavaş büyüyen ve IDH değişikliği taşıyan astrositomalarda, ameliyat sonrası kullanılır ve tümörün ilerlemesini geciktirmede etkili bulunmuştur. Genellikle iyi tolere edilir ve sayesinde bazı hastalarda ışın ve ilaç tedavisi ertelenebiliyor veya bir süre gerekmeyebiliyor. Uygunluk kararı kişiye özel verilir.
Q4.Yavaş büyüyen astrositomada ameliyat sonrası ne yapılır?▼
Seçenekler hastanın durumuna göre değişir. Bazı hastalarda ağızdan alınan hedefli ilaç (vorasidenib) öne çıkar. Düşük riskli hastalarda yakın takip (belirli aralıklarla MR ile izle-bekle), daha yüksek riskli hastalarda ise ışın ve ilaç tedavisi gündeme gelebilir. Karar; genetik test sonuçları, yaş ve hastanın tercihi göz önüne alınarak bir ekip tarafından birlikte verilir.
Q5.Daha hızlı seyreden astrositomada ilaç tedavisi nasıl seçilir?▼
Bu tiplerde ameliyat sonrası genellikle ışın tedavisinin yanına ilaç tedavisi (kemoterapi) eklenir. Birden fazla uygun ilaç şeması vardır; biri etkinlik açısından öne çıkarken yan etkisi daha fazla olabilir, diğeri ise daha iyi tolere edilebilir. Hangisinin seçileceği hastanın yaşı, genel sağlığı ve tercihiyle birlikte belirlenir.
Q6.Astrositoma nöbete yol açabilir mi? Ameliyat sonrası nöbetler kontrol altına alınır mı?▼
Evet. Özellikle beynin yüzeyine yakın yerleşen yavaş büyüyen astrositomalarda nöbet sık görülen bir ilk belirtidir; bazen yıllarca tek şikâyet nöbet olabilir ve tümör başka bir nedenle çekilen MR'da fark edilir. Ameliyatla tümörün çıkarılması çoğu hastada nöbet kontrolünü belirgin biçimde iyileştirir. Hastalara nöbet önleyici ilaçlar başlanır ve genellikle bir süre devam edilir.
Q7.Yavaş büyüyen astrositoma daha hızlı seyirli bir tümöre dönüşebilir mi? Nasıl anlaşılır?▼
Evet, yıllar içinde tümörün daha hareketli bir döneme geçme olasılığı vardır; IDH değişikliği taşıyan tümörlerde bu dönüşüm genellikle daha yavaş ve daha geç olur. Bu dönüşümün işaretleri MR'da hızlı büyüme, daha önce olmayan kontrast tutulumu, kitlenin çevreye baskısının artması ve şikâyetlerin kötüleşmesidir (baş ağrısının ya da nöbetlerin artması, yeni nörolojik belirtiler). Bu nedenle belirli aralıklarla düzenli MR takibi çok önemlidir.
Q8.Uyanık ameliyat (uyanık kraniotomi) nedir ve kimler için uygun?▼
Uyanık ameliyat, konuşma ve hareket gibi kritik işlevleri yöneten beyin alanlarına yakın tümörlerde uygulanan özel bir cerrahi tekniktir. Ameliyatın belirli bir bölümünde hasta nazikçe uyandırılır; konuşması ve hareketleri test edilerek hangi beyin alanlarının korunması gerektiği belirlenir. Böylece tümör mümkün olduğunca çıkarılırken bu önemli işlevler korunmaya çalışılır. Hasta bu süreçte ağrı hissetmez, çünkü beyin dokusunun kendisinde ağrı duyusu yoktur. Uyum sağlayabilecek, kaygısı yönetilebilen hastalar için uygundur ve deneyimli merkezlerde güvenle uygulanır.
Q9.Astrositomada ışın tedavisinin yan etkileri nelerdir? Nasıl yönetilir?▼
Yan etkiler erken ve geç dönem olarak ikiye ayrılır. Erken dönemde (tedavi sırasında ve sonraki birkaç hafta) yorgunluk, geçici saç dökülmesi, ciltte kızarıklık ve hafif baş ağrısı görülebilir; bunlar genellikle hafiftir ve zamanla geçer. Geç dönemde (aylar-yıllar sonra) düşüncede yavaşlama, hafıza sorunları ve ışının verildiği bölgeye göre hormon dengesinde değişiklikler olabilir; ciddi sorunlar nadirdir. Modern, hedefe odaklanan ışın teknikleri, zihinsel beceriler için destek programları ve düzenli takip bu etkilerin azaltılmasına yardımcı olur. Çoğu hasta ışın tedavisini iyi tolere eder.
Q10.Astrositoma hastalarında yaşam kalitesi nasıl korunur? Hangi destekler önemli?▼
Yaşam kalitesini korumak için çok yönlü bir destek önemlidir: nöbetlerin ilaçla kontrol altında tutulması, düzenli ve uygun egzersiz (yürüyüş, yüzme gibi), dengeli beslenme, hafıza ve dikkat için destekleyici çalışmalar, ruhsal destek (kaygı ve çökkünlükle baş etme), aile ve çevre desteği, yorgunluğun yönetilmesi için düzenli uyku ve gerektiğinde fizik tedavi. Günümüzün tedavi seçenekleriyle birçok hasta günlük yaşamına, işine ve sosyal hayatına devam edebilir.
Kaynaklar
- Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023:657-668.
- Osborn AG, Hedlund GL, Salzman KL. Osborn's Brain: Imaging, Pathology, and Anatomy. 2nd ed. Elsevier; 2018:529-533.
- Quiñones-Hinojosa A, ed. Schmidek and Sweet Operative Neurosurgical Techniques. 7th ed. Elsevier; 2021:85-92.
- Winn HR, ed. Youmans and Winn Neurological Surgery. 6th ed. Elsevier; 2011.
- Mellinghoff IK, van den Bent MJ, Blumenthal DT, et al. Vorasidenib in IDH1- or IDH2-Mutant Low-Grade Glioma (INDIGO). N Engl J Med. 2023:589-601.
Bu içerik akademik kaynaklara dayanılarak hazırlanmış bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları için hekiminize başvurunuz.
A
Sağlık profesyonelleri için detaylı bilgi
Bu hastalığın kapsamlı akademik makalesi BVS-Pedia Akademi'de yayında.
İlgili Hastalıklar
Gliom
Beyin glial hücrelerinden kaynaklanan tümör grubu
Sayfasını GörOligodendroglioma
Beyin dokusundan gelişen, yavaş büyüyen ve gidişatı görece iyi bir tümör
Sayfasını GörEpendimoma
Beyin sıvı boşluklarının iç yüzeyinden gelişen tümör
Sayfasını GörBeyin Metastazları
Diğer organlardan beyne yayılan kanser
Sayfasını GörBaşka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?
134 nöroşirürji hastalığı içinde arama yapın
Popüler aramalar:
Tüm Hastalık Kategorileri
23 kategori, 134 nöroşirürji hastalığı
İletişim ve Randevu
Doç. Dr. Özgür AKŞAN
Telefon
+90 (232) 404 00 61
+90 (532) 414 35 35
E-posta
[email protected]
Adres
Ziya Gökalp Blv. No:28 D:1-2
35220 Konak/İzmir
Website
www.drozguraksan.com
Diğer Hastalıklara Göz Atın
Popüler aramalar:
Doç. Dr. Özgür AKŞAN
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Detaylı bilgi ve kişiye özel tedavi planı için randevu alın.
Randevu AlHizmetlerimiz
Kapsamlı Nöroşirürji Hizmetleri - A·B·C·H
A
Akademi
BVSpedia
"Tıbbi bilgiyi herkes için ücretsiz, özgür ve erişilebilir kılmak"
Popüler Makaleler:
Tüm Makaleleri GörHangi alanda yardıma ihtiyacınız var?
SİZİN YERİNİZ
Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) - Diğer Hastalıklar
Yardıma mı ihtiyacınız var?
Uzman değerlendirmesi için hemen randevu alın.