Meningioma

Meningiomların yüzde 80-85'i Grade I iyi huylu tümörlerdir ve kanser değildir. Yavaş büyürler, metastaz yapmazlar, tam çıkarıldığında genellikle nüks etmezler. Grade II atipik meningiomlar (yüzde 15-20) daha agresiftir, hızlı büyür ve nüks riski yüksektir. Grade III malign meningiomlar (yüzde 1-3) çok nadirdir, en agresif tiptir ve nadiren metastaz yapabilir. Histopatolojik inceleme ile grade belirlenir.

Evet, birçok meningiom ameliyatsız güvenle izlenebilir. İzlem uygun durumlar: Asemptomatik (şikayet yok), küçük boyutlu (<3 cm), tesadüfen saptanmış, yaşlı hastalar (>65 yaş), tıbbi durumu cerrahi için uygun olmayan hastalar. Yıllık MR ile büyüme takip edilir. Vakaların yüzde 30-40'ında tümör hiç büyümez. Büyüme yılda ortalama 1-2 mm'dir. Büyüme hızlanırsa, semptom gelişirse veya kitle etkisi oluşursa tedavi planlanır.

Konveksite (beyin yüzeyindeki) meningiomları nispeten düşük risklidir - mortalite <yüzde 1, morbidite yüzde 5-10. Ancak kafa tabanı (petrokival, kavernöz sinüs), parasagittal veya beyin sapı yakını meningiomlar teknik olarak zordur ve komplikasyon riski daha yüksektir. Riskler: Kanama, enfeksiyon, BOS kaçağı, kranyal sinir felçleri, nörolojik defisitler, venöz sinüs yaralanması (parasagittal), beyin ödemi, nöbetler. Deneyimli merkezlerde modern teknikler (nöronavigasyon, nöromonitörizasyon) ile komplikasyon riski minimize edilir.

Simpson Grade rezeksiyon skalası nüks riskini belirler (1965'te tanımlandı, hala kullanılır): Grade 1 (tümör + dura + kemik çıkarıldı) - 5 yıllık nüks riski yüzde 5-10, Grade 2 (tümör + dura, kemik koterize edildi) - nüks yüzde 10-20, Grade 3 (tümör çıkarıldı, dura koterize edildi) - nüks yüzde 20-30, Grade 4 (tümör parsiyel çıkarıldı, subtotal) - nüks yüzde 30-40, Grade 5 (sadece dekompresyon, biyopsi) - nüks yüzde 50-80. Grade I benign meningiomda Simpson 1-2 rezeksiyon hedeflenir. Grade II-III'de adjuvan radyoterapi nüks riskini azaltır.

Evet, Gamma Knife küçük-orta boy (<3 cm), derin, cerrahi riski yüksek meningiomlar için çok etkilidir. Tümör kontrolü (büyümeyi durdurma) yüzde 85-95'tir. Özellikle uygun durumlar: Kavernöz sinüs meningiomları (cerrahi kranyal sinir hasarı riski yüksek), petrokival meningiomlar (cerrahi zor, morbidite yüksek), optik sinir kılıfı meningiomları, yaşlı veya komorbiditesi yüksek hastalar. Tedavi sonrası tümör genellikle küçülmez ama büyümesi durur. Takipte yıllık MR çekilir. Radyocerrahi sonrası nüks riski yüzde 5-10'dur.

Evet, meningiomlarda progesteron reseptörleri vardır (yüzde 70 Grade I meningiomda) ve hamilelikte hormon değişikliklerine bağlı hızla büyüyebilir. Bazı meningiomlar hamilelik sırasında ilk kez semptomatik hale gelir. Mevcut meningiomu olan kadınlarda hamilelik öncesi tedavi düşünülmelidir. Hamilelik sırasında meningiom saptanırsa genellikle doğum sonrasına ertelenir, ancak ciddi semptom varsa hamilelik sırasında da cerrahi yapılabilir. Hamilelik sonrası birçok meningiom küçülür veya durağanlaşır. Oral kontraseptif kullanımı ile meningiom riski arasında net ilişki gösterilememiştir.

Nüks riski grade ve rezeksiyon derecesine bağlıdır: Grade I benign + Simpson 1-2 rezeksiyon: 5 yıllık nüks yüzde 5-10, 10 yıllık yüzde 10-20. Subtotal rezeksiyonda yüzde 30-40'a çıkar. Grade II atipik: 5 yıllık nüks yüzde 30-50 (adjuvan RT ile yüzde 20-30'a düşer). Grade III malign: 5 yıllık nüks yüzde 50-80. Nüks tedavisi: 1) Tekrar cerrahi - mümkünse tam rezeksiyon hedeflenir, 2) Radyoterapi/radyocerrahi - daha önce verilmemişse veya farklı alana, 3) Sistemik tedaviler - oktreotid, bevacizumab, hidroksüüre (sınırlı etkinlik), 4) Klinik araştırmalar. Yüksek grade tümörlerde nüks daha sık ve daha erken görülür.

Grade II atipik meningiom tedavisi: Maksimal güvenli cerrahi rezeksiyon + adjuvan radyoterapi (54-60 Gy) önerilir. Adjuvan RT nüks riskini yüzde 60'tan yüzde 30'a düşürür. 5 yıllık sağkalım yüzde 70-80. Grade III malign meningiom tedavisi: Agresif cerrahi + mutlaka adjuvan radyoterapi (60 Gy), bazı merkezler kemoterapi ekler. 5 yıllık sağkalım yüzde 30-50. Nüks riski çok yüksek (yüzde 50-80). Yakın takip şarttır (3 ayda bir MR ilk 2 yıl, sonra 6 ayda bir). Sistemik tedaviler araştırılıyor (bevacizumab, hidroksüüre, somatostatin analogları) ancak etkinlik sınırlıdır.

Spinal meningiomlar omurilik zarlarından köken alır, tüm spinal tümörlerin yüzde 25-30'unu oluşturur. Kadınlarda çok daha sık (4-5:1). En sık torakal bölgede (yüzde 80) görülür. Genellikle Grade I benign, çok yavaş büyüyen. Belirtiler: Sırt ağrısı, güçsüzlük, uyuşma, denge bozukluğu, sfinkter bozuklukları. Tanı: Kontrastlı spinal MR - intradural ekstrameduller homojen kontrast tutan kitle. Tedavi: Laminektomi ile mikrocerrahi total rezeksiyon altın standarttır. Tam çıkarma oranı yüzde 90-95 (beyin meningiomundan daha yüksek). Prognoz mükemmeldir - tam rezeksiyon sonrası nüks yüzde 5-10. Nörolojik iyileşme yüzde 60-80 olguda görülür.

Takip protokolü tedaviye ve grade'e göre değişir: Simpson Grade 1-2 benign meningiom rezeksiyonu sonrası: İlk yıl 6 ayda bir MR, sonra yıllık (5 yıl), 5 yıl nüks yoksa takip sonlandırılabilir veya 2 yılda bir devam edilebilir. Subtotal rezeksiyon veya radyocerrahi sonrası: 6 ayda bir MR (daha sık takip). Grade II atipik: İlk 2 yıl 3 ayda bir MR, sonra 6 ayda bir (yüksek nüks riski). Grade III malign: İlk 2 yıl 3 ayda bir MR, sonra 6 ayda bir (çok yüksek nüks riski). Aktif sürveyans (izlenen) meningiomlar: Yıllık MR, büyüme hızlanırsa daha sık. Takipte MR'da boyut ölçümü, kitle etkisi, ödem, kontrast tutulum paterni değerlendirilir. Yeni nörolojik semptom gelişirse erken kontrole gidilmelidir.