GH Adenomu (Akromegali)

Hipofiz bezinin fazla büyüme hormonu salgılaması sonucu el, ayak ve yüz hatlarının zamanla irileşmesidir.

H02 Konu Rehberi

Kafa Tabanı ve Hipofiz Cerrahisi

Bu rehber sayfa, Kafa Tabanı ve Hipofiz Cerrahisi kapsamındaki 10 hastalığı tek merkezde toplar. Buradan ilgili hastalık detay sayfalarına hızlıca geçebilirsiniz.

Konu rehberine git

1Genel Bakış

Hastalar için hızlı ve anlaşılır bilgiler

Hastalık Nedir?

Belirtiler

El ve ayakların büyümesi; yüzüğün darlaşması, ayakkabı numarasının artması
Yüz hatlarının kabalaşması: alt çenenin öne çıkması, burun ve dudakların büyümesi
Aşırı terleme ve cildin yağlanması
Eklem ağrıları, el bileğinde uyuşma (karpal tünel)
Horlama ve uykuda nefes durmaları, gündüz aşırı uyku hali
Süregelen baş ağrısı; tümör büyürse görmede bulanıklık veya yan görmenin daralması

Tanı Yöntemleri

Tedavi Yöntemleri

Burundan girilerek yapılan kapalı (endoskopik) ameliyatla tümörün çıkarılması (ilk basamak)
Büyüme hormonunu baskılayan iğne tedavileri (somatostatin analogları)
Hormonun etkisini bloke eden ilaç tedavisi (pegvisomant), gerektiğinde iğne tedavisiyle birlikte
Diğer seçeneklerin yetersiz kaldığı durumlarda ışın tedavisi (radyoterapi)

GH Adenomu (Akromegali) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Q1.Akromegali tedavi edilmezse ne olur?
Akromegali yalnızca görünümü değiştirmekle kalmaz; tedavi edilmezse kalp büyümesi ve yetmezliği, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, uyku apnesi ve eklem sorunları gibi ciddi durumlara yol açabilir ve yaşam süresini kısaltabilir. Bu nedenle erken tanı ve büyüme hormonu düzeyinin kontrol altına alınması, hem bu komplikasyonları önlemek hem de yaşam kalitesini korumak için önemlidir.
Q2.Mutlaka ameliyat gerekir mi?
Akromegalide tedavinin ilk basamağı genellikle ameliyattır; tümör burundan girilerek kapalı (endoskopik) yöntemle çıkarılır. Ancak ameliyatın uygun olmadığı ya da tek başına yeterli olmadığı durumlarda, büyüme hormonunu baskılayan iğne veya ağızdan ilaç tedavileri kullanılır; bazen ilaç ve cerrahi birlikte uygulanır. Yetersiz kalındığında ışın tedavisi gündeme gelebilir.
Q3.El ve yüzdeki değişiklikler ameliyattan sonra geri döner mi?
Yumuşak dokulardaki şişlik (örneğin el-ayak iriliği, yüz hatlarındaki kabalaşmanın bir kısmı) hormon normale döndükten sonra kısmen geriler. Ancak kemik yapısındaki değişiklikler genellikle kalıcıdır. Bu yüzden erken tanı önemlidir: ne kadar erken tedavi edilirse, kalıcı değişiklikler o kadar sınırlı olur. Asıl hedef, organ hasarını önlemektir.
Q4.Akromegali neden geç fark ediliyor?
Değişiklikler çok yavaş, yıllar içinde geliştiği için kişi ve çevresi farkı zor görür; çoğu hasta yüzük ya da ayakkabı numarasının büyüdüğünü, eski fotoğraflarla kıyaslayınca yüz hatlarının değiştiğini sonradan anlar. Bu nedenle tanı sıklıkla gecikir. Aşırı terleme, eklem ağrısı ve uyku apnesi gibi belirtiler ipucu olabilir.
Q5.Tanı nasıl konur?
Tanıda kan testleri esastır: büyüme hormonunun uyardığı IGF-1 maddesinin yüksekliği ilk uyarıdır; tanı, şekerli sıvı sonrası büyüme hormonunun baskılanmadığının gösterilmesiyle kesinleşir. Ardından hipofiz MR'ı ile tümör görüntülenir. Ayrıca kalp, şeker, uyku ve bağırsak (kolonoskopi) gibi etkilenebilecek alanlar değerlendirilir.
Q6.Tedavi sonrası takip gerekir mi?
Evet. Tedaviden sonra büyüme hormonu ve IGF-1 düzeyleri düzenli olarak ölçülerek hastalığın kontrol altında olup olmadığı izlenir; gerekirse tedavi eklenir ya da değiştirilir. Ayrıca hipofizin diğer hormonları, kalp, tansiyon ve şeker de takip edilir. Bu uzun süreli izlem, hem nüksü yakalamak hem de komplikasyonları önlemek için gereklidir.

Kaynaklar

  1. Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023.
  2. Melmed S, ed. The Pituitary. 4th ed. London: Academic Press/Elsevier; 2017.
  3. Honegger J, Reincke M, Petersenn S, eds. Pituitary Tumors: A Comprehensive and Interdisciplinary Approach. London: Academic Press/Elsevier; 2021.
  4. Katznelson L, Laws ER Jr, Melmed S, et al. Acromegaly: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2014:3933-3951.

Bu içerik akademik kaynaklara dayanılarak hazırlanmış bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları için hekiminize başvurunuz.

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

134 nöroşirürji hastalığı içinde arama yapın

Popüler aramalar:

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Popüler aramalar:

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

Detaylı bilgi ve kişiye özel tedavi planı için randevu alın.

Randevu Al

MR Görüntülerinizi Yollayın

EmarYolla.com ile ücretsiz ön değerlendirme alın.

MR Yolla

Hizmetlerimiz

Kapsamlı Nöroşirürji Hizmetleri - A·B·C·H

Hangi alanda yardıma ihtiyacınız var?

Yardıma mı ihtiyacınız var?

Uzman değerlendirmesi için hemen randevu alın.

GH Adenomu (Akromegali) (ICD-10: D35.2) Tedavisi | Doç. Dr. Özgür AKŞAN