Fonksiyonel MR ve Traktografi - Cerrahi Planlama

Modern beyin cerrahisinde amaç yalnızca tümörü çıkarmak değil, bunu yaparken hastanın konuşma, hareket, görme ve bilişsel fonksiyonlarını korumaktır. Fonksiyonel MR (fMRI) ve difüzyon tensör görüntüleme (DTI) bu dengenin sağlanmasında vazgeçilmez araçlardır.

Fonksiyonel MR (fMRI) Nedir?

Fonksiyonel MR, beynin belirli görevler sırasında hangi bölgelerinin aktifleştiğini gösteren bir görüntüleme yöntemidir. Hasta tarayıcı içindeyken parmak hareketleri yapar, kelimeler üretir veya görsel uyaranlara bakar; bu sırada aktifleşen beyin bölgeleri haritada işaretlenir.

Bu haritalama sayesinde cerrah, ameliyat öncesinde tümörün motor korteks, konuşma merkezleri (Broca ve Wernicke alanları) veya görme korteksi gibi kritik bölgelere olan mesafesini bilir. Bu bilgi, cerrahi yaklaşımın planlanmasında ve hastaya risk bilgilendirilmesi yapılmasında temel rol oynar.

Difüzyon Tensör Görüntüleme (DTI) ve Traktografi

DTI, beyin içindeki sinir liflerinin (beyaz cevher yollarının) yönünü ve bütünlüğünü gösteren bir MR tekniğidir. Traktografi ise DTI verilerinden oluşturulan üç boyutlu sinir lifi haritasıdır.

Traktografi sayesinde kortikosspinal traktus (hareket yolu), arkuat fasikül (konuşma yolu), optik radyasyon (görme yolu) gibi kritik sinir demetlerinin tümöre olan uzaklığı ve tümör tarafından itilme veya infiltrasyon durumu değerlendirilir. Bu bilgi, cerrahın güvenli rezeksiyon sınırlarını belirlemesini sağlar.

Bu bilgi, cerrahi yaklaşımın planlanmasında ve hastaya risk bilgilendirilmesi yapılmasında temel rol oynar.

MR Spektroskopi

MR spektroskopi, tümör bölgesindeki biyokimyasal bileşenleri ölçer. N-asetil aspartat (NAA), kolin, kreatin ve laktat düzeyleri tümörün derecesi ve agresifliği hakkında ipucu verir. Yüksek kolin ve düşük NAA oranı yüksek dereceli tümörü düşündürür.^1,2 Bu teknik biyopsi yapılmadan önce tümör hakkında öngörüde bulunmaya yardımcı olur.

Cerrahi Planlamada Entegrasyon

Modern nörocerrahi pratiğinde bu tüm veriler — yapısal MR, fMRI, DTI/traktografi ve spektroskopi — nöronavigasyon sistemine entegre edilir. Ameliyat sırasında cerrah bu verileri gerçek zamanlı olarak ekranda görerek ilerler.

→ Sonraki sayfa: S09 — Glioblastoma (GBM)