
Glioblastoma tedavisinde standart Stupp Protokolü'nün ötesinde, son yıllarda dikkat çekici yenilikler yaşanmaktadır. İmmünoterapi, tümör tedavi alanları (TTFields) ve hedefe yönelik tedaviler, GBM ile mücadelede yeni kapılar açmaktadır.

Tümör Tedavi Alanları (TTFields)
TTFields (Optune), kafaya yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla düşük yoğunluklu alternan elektrik alanları uygulayan bir tedavi yöntemidir. Bu elektrik alanları, hızlı bölünen tümör hücrelerinin mitoz (bölünme) sürecini bozarak tümör büyümesini yavaşlatır.
EF-14 çalışması, yeni tanı GBM'de TTFields'ın temozolomide eklenmesiyle genel sağkalımın anlamlı ölçüde uzadığını göstermiştir.1,2 Bu sonuç, TTFields'ı standart tedavi protokolünün bir parçası haline getirmiştir.3,4
İmmünoterapi Yaklaşımları
İmmünoterapi, bağışıklık sistemini tümöre karşı harekete geçirmeyi hedefler. GBM'de çeşitli immünoterapi stratejileri araştırılmaktadır.
Checkpoint inhibitörleri (nivolumab, pembrolizumab) diğer kanser türlerinde çığır açmış olsa da, GBM'de tekli kullanımda beklenen başarıyı henüz gösterememiştir.5,6 Bunun başlıca nedeni GBM'nin güçlü immünsüpresif mikroçevresidir.
Aşı tedavileri arasında rindopepimut (EGFRvIII'e yönelik peptid aşısı) ve dendritik hücre aşıları en çok çalışılanlardır. DCVax-L çalışmasında otolog dendritik hücre aşısıyla, dış kontrol grubuna göre sağkalımda uzama bildirilmiştir; ancak çalışmanın yöntemi tartışmalıdır.7,8
CAR-T hücre tedavisi, hastanın kendi T hücrelerinin genetik olarak modifiye edilip tümöre yönlendirilmesi prensibine dayanır. GBM'de EGFRvIII, IL13Rα2 ve HER2 hedefli CAR-T çalışmaları devam etmektedir.
EF-14 çalışması, yeni tanı GBM'de TTFields'ın temozolomide eklenmesiyle genel sağkalımın anlamlı ölçüde uzadığını göstermiştir.
Hedefe Yönelik Tedaviler
Bevacizumab (Avastin), tümörün kan damarı oluşumunu engelleyen anti-VEGF bir monoklonal antikordur. FDA tarafından nüks GBM'de onaylanmıştır.9,10 Sağkalımı uzatma konusunda tartışmalı olmakla birlikte, beyin ödemini azaltmada ve yaşam kalitesini iyileştirmede etkilidir.11,12
Gelecekte Neler Bekleniyor?
Likit biyopsi (kan testleriyle tümör DNA'sı analizi), intratümöral ilaç salınım sistemleri, onkolitik virüs tedavileri ve CRISPR bazlı gen terapileri GBM araştırmalarının gelecek yönleridir. Bu yaklaşımların klinik uygulamaya geçmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olsa da, umut verici sonuçlar elde edilmektedir.
→ Sonraki sayfa: S12 — Meningiom
Kaynaklar
- Guzauskas GF ve ark. J Med Econ. 2019. PMID 31050315
- Stupp R ve ark. JAMA. 2017. PMID 29260225
- Sung JY ve ark. Mol Biomed. 2026. PMID 42101535
- Kotecha R ve ark. Neurosurg Clin N Am. 2021. PMID 33781503
- Gómez EG ve ark. Neurosurg Rev. 2026. PMID 41484472
- Yang T ve ark. Hum Vaccin Immunother. 2021. PMID 32643507
- Wong CE ve ark. J Neurooncol. 2024. PMID 39167243
- Liau LM ve ark. JAMA Oncol. 2023. PMID 36394838
- Zabihi A. Int J Biol Macromol. 2025. PMID 40319984
- Ghiaseddin A ve ark. CNS Oncol. 2015. PMID 25906439
- Arrillaga-Romany I ve ark. CNS Oncol. 2014. PMID 25363007
- Thomas AA ve ark. Curr Treat Options Oncol. 2014. PMID 25173555

Doç. Dr. Özgür Akşan
Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı
Beyin ve Sinir · Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Editör · Künye












