Beyin Kanaması

Beyin içi kanama

Randevu Al WhatsApp

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

1Genel Bakış

Hastalar için hızlı ve anlaşılır bilgiler

Hastalık Nedir?

İntraserebral kanama (ICH), beyin parankimi içine spontan veya travmatik kanama olarak tanımlanır ve tüm inmelerin %10-15'ini oluşturur. Spontan ICH'ler primer (hipertansiyon, serebral amiloid anjiopatisi gibi altta yatan vasküler hastalıklara bağlı, %85) veya sekonder (AVM, anevrizma, tümör, koagülopati, vaskülit gibi tanımlanabilir nedenlere bağlı, %15) olarak sınıflandırılır. İntraserebral kanama yüksek mortalite (%40-50, ilk 30 gün içinde) ve morbiditeye sahip nörolojik bir acildir. Hipertansif ICH en sık bazal ganglionlar (%50, özellikle putamen), talamus (%15), pons (%10), serebellum (%10) ve subkortikal beyaz cevher (%10) lokalizasyonlarında görülür.

Kanama hacmi ve lokalizasyonu prognozun en önemli belirleyicileridir. ICH skoru (Glasgow Koma Skalası, hematom hacmi, intraventriküler kanama varlığı, infratentorial lokalizasyon, yaş >80) mortalite riskini tahmin eder. Erken hematom ekspansiyonu (ilk 3 saat içinde) hastaların %30-40'ında görülür ve kötü prognoz ile ilişkilidir. 'Spot sign' (BT anjiografide kontrast ekstravazasyonu) hematom ekspansiyonu için prediktiftir. Perihematomal ödem zamanla gelişir ve kitle etkisini artırır. İntraventriküler kanama (IVH) hastaların %40-50'sinde eşlik eder ve hidrosefali riski yaratır.

Risk faktörleri: Kontrol edilemeyen hipertansiyon (en önemli risk faktörü, %50-60 hastada), ileri yaş, antikoagulan kullanımı (warfarin, yeni oral antikoagulanlar - NOACs, heparin), antiplatelet tedavi (aspirin, klopidogrel), serebral amiloid anjiopatisi (özellikle yaşlılarda lobar kanamalar), alkol kötüye kullanımı, kokain/amfetamin kullanımı, trombolitik tedavi (tPA sonrası hemorajik transformasyon). Serebral amiloid anjiopati yaşlılarda tekrarlayan lobar kanamalar ve mikrokanamalar (microbleeds) ile karakterizedir, SWI MR sekanslarında multiple hipointens odaklar görülür.

Kanama mekaniği: Hipertansif ICH'de kronik hipertansiyona bağlı lipohyalinosis ve Charcot-Bouchard mikroanevrizmaları penetran arterlerde gelişir ve rüptür sonucu ICH oluşur. İlk küçük kanama hızla genişler (avalanche effect) ve saatler içinde maksimum boyuta ulaşır. Kitle etkisi ve periferal ödem orta hat kaymasına, herniasyona ve kardiyorespiratuvar kollaps ile ölüme yol açabilir.

Belirtiler

Ani şiddetli baş ağrısı

Bulantı ve kusma

Fokal nörolojik defisitler

Bilinç değişikliği

Nöbetler

Koma

Tanı Yöntemleri

Acil nörogörüntüleme esansiyeldir. Kontrastsız beyin BT ilk seçenektir, ICH'yi hızlıca gösterir (akut hematom hiperdens, genellikle yuvarlak veya oval konfigürasyonda). BT'de hematom hacmi ABC/2 formülü ile hesaplanır (A: en büyük kesitteki uzun eksen, B: kısa eksen, C: kesit sayısı x kesit kalınlığı). İntraventriküler kanama, hidrosefali, orta hat kayması ve herniasyon bulguları değerlendirilir. BT anjiografi (BTA) 'spot sign' varlığını gösterir (aktif ekstravazasyon ve hematom ekspansiyonu prediktörü) ve altta yatan vasküler patolojiyi (anevrizma, AVM) değerlendirmek için yapılır.

MR görüntüleme hematomun yaşını belirlemek ve altta yatan lezyonları (tümör, kavernoma, venöz tromboz) saptamak için değerlidir. Hematom sinyali zamana göre değişir: hiperakut (<24 saat) T1 izointens/T2 hiperintens, akut (1-3 gün) T1 izointens/T2 hipointens (deoxyhemoglobin), erken subakut (3-7 gün) T1 hiperintens/T2 hipointens (methemoglobin), geç subakut (>7 gün) T1 ve T2 hiperintens, kronik (>14 gün) T1 ve T2 değişken/hemosiderin halkası. Gradient echo (GRE) veya susceptibility-weighted imaging (SWI) sekansları mikrokanamları gösterir; multiple lobar mikrokanamalar serebral amiloid anjiopatisini, derin mikrokanamalar hipertansif vaskülopatiyi düşündürür.

Koagülasyon parametreleri (PT/INR, aPTT, trombosit sayımı), toksik tarama (özellikle genç hastalarda), hemogram, elektrolitler, renal ve hepatik fonksiyon testleri yapılır. Bilinen koagülopati yoksa genç hastalarda (<45 yaş) veya atipik lokalizasyonlarda sekonder nedenleri araştırmak için DSA düşünülmelidir. Tekrarlayan lobar kanamalar durumunda amiloid PET görüntüleme veya genetik testler yapılabilir.

Tedavi Yöntemleri

Akut dönem yönetimi ABC (airway, breathing, circulation) stabilizasyonu ile başlar. Glasgow Koma Skalası <8 olan hastalarda hava yolu güvenliği için entübasyon gerekir. Kan basıncı yönetimi kritiktir: INTERACT2 ve ATACH-II çalışmaları sistolik kan basıncının 140 mmHg altına düşürülmesinin güvenli olduğunu göstermiştir, ancak agresif düşürme fgündesı tartışmalıdır. Hedef sistolik KB: 140-160 mmHg arası, ortalama arteriyel basınç >65 mmHg (serebral perfüzyon basıncını korumak için). İntravenöz labetalol, nikardipin veya klonidin kullanılır.

Koagülopati düzeltilmesi acildir: Warfarin ile ilişkili ICH'de protrombin kompleks konsantresi (PCC) ve K vitamini, aPTT uzaması varsa taze donmuş plazma (FFP), trombositopeni (<100,000) varsa trombosit transfüzyonu. Dabigatran için idarucizumab, rivaroksaban/apiksaban için andexanet alfa gibi spesifik reversal ajanlar kullanılır. Antiplatelet tedaviye bağlı ICH'de trombosit transfüzyonunun rutin kullanımı önerilmez (PATCH çalışması). İntrakranial basınç (ICP) yönetimi: baş elevasyonu 30 derece, ozmotik tedavi (mannitol 0.25-1 g/kg veya %3 hipertonik salin), hiperventilasyon (geçici, PaCO2: 30-35 mmHg), sedasyon ve hipotermi (refraktır vakalarda). ICP monitörizasyonu GKS <8 olan veya klinik kötüleşme gösteren hastalarda yapılır. Nöbet profilaksisi rutin önerilmez, ancak klinik nöbet veya EEG'de elektrik nöbet aktivitesi saptanırsa antiepileptik tedavi başlanır.

Cerrahi endikasyonlar: Serebellar kanamalar >3 cm veya beyin sapı kompresyonu yapanlar acil cerrahi dekompresyon gerektirir (Class I öneri). Supratentorial kanamalar için cerrahi endikasyonları: lobar hematom >30 mL, klinik kötüleşme veya GKS düşüşü, orta hat kayması >5 mm, kitle etkisi ve herniasyon. Cerrahi yöntemler: kraniotomi ile açık cerrahi hematom boşaltma (geniş yüzeyel hematomlar), minimal invaziv stereotaktik aspirasyon + trombolitik (örn. rtPA) infüzyonu, endoskopik hematom boşaltma. STICH çalışmaları erken rutin cerrahinin medikal tedaviye üstünlüğünü göstermemiştir, ancak seçilmiş hastalarda (özellikle lobar, yüzeyel hematomlar) fgünde sağlayabilir. Derin yerleşimli (bazal ganglion, talamus) hematomlarda cerrahi genellikle önerilmez çünkü cerrahi morbiditesi yüksektir.

İntraventriküler kanama ve hidrosefali durumunda eksternal ventriküler drenaj (EVD) yerleştirilir. İntraventriküler trombolitik (rtPA) enjeksiyonu CLEAR-III çalışmasında mortalite fgünde göstermemiştir, ancak fonksiyonel sonuçları iyileştirebilir. Nöro-yoğun bakım yönetimi: kan şekeri kontrolü (hedef 140-180 mg/dL), ateş yönetimi (normotermi), aspirasyon pnömonisi ve derin ven trombozu profilaksisi (pnömotik kompresyon cihazları, sekonder prevansiyonda düşük doz heparin 48 saat sonra), beslenme desteği. Erken rehabilitasyon ve mobilizasyon fonksiyonel iyileşmeyi artırır.

Acil Cerrahi Hematom Boşaltma

Kraniotomi

Medikal Destek Tedavisi

Rehabilitasyon

Beyin Kanaması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Q1.Hipertansiyon beyin kanamasına neden olur mu?▼

Evet, kontrol edilemeyen hipertansiyon beyin kanamasının en önemli nedenidir (%50-60 vaka). Kronik yüksek tansiyon beyin içi küçük damarları hasara uğratır (lipohyalinosis) ve mikroanevrizmalara yol açar. Bu damarlar zamanla yırtılarak kanamaya neden olur. Tansiyon kontrolü beyin kanamasını önlemede kritik öneme sahiptir.

Q2.Antikoagulan kullanan hastada beyin kanaması ne yapılır?▼

Acil koagülopati düzeltilmesi hayat kurtarıcıdır. Warfarin için protrombin kompleks konsantresi (PCC) + K vitamini, dabigatran için idarucizumab, rivaroksaban/apiksaban için andexanet alfa verilir. Trombosit düşükse transfüzyon yapılır. Kanama kontrol altına alındıktan sonra antikoagulan tekrar başlatma zamanı (genellikle 4-6 hafta) değerlendirilir.

Q3.Beyin kanamasında ameliyat şart mıdır?▼

Hayır, küçük kanamalar (<30 mL, orta hat kayması <5 mm) medikal tedavi ile takip edilir. Serebellar kanamalar >3 cm veya beyin sapı kompresyonu yapıyorsa acil cerrahi şarttır. Supratentoryal kanamalar >30 mL, kitle etkisi yapan veya klinik kötüleşen hastalarda cerrahi düşünülür. Derin yerleşimli kanamalar genellikle ameliyat edilmez.

Q4.Serebral amiloid anjiopatisi nedir?▼

Yaşlılarda beyin damarlarında amiloid protein birikimi sonucu gelişen hastalıktır. Tekrarlayan lobar (beyin yüzeyinde) kanamalara neden olur. MR'da multiple mikrokanamalar (microbleeds) görülür. Hipertansif kanamalardan farkı lobar lokalizasyon ve mikrokanamalarıdır. Tedavi kan basıncı kontrolü ve antikoagulan/antiplateletlerden kaçınmaktır.

Q5.Beyin kanaması sonrası tam iyileşme mümkün mü?▼

Küçük kanamalar ve iyi nörolojik durum (GKS 13-15) olan hastalarda tam iyileşme mümkündür. Ancak büyük kanamalar, derin yerleşim, ileri yaş ve kötü başlangıç durumu (GKS <8) kötü prognoz göstergesidir. Erken ve yoğun rehabilitasyon fonksiyonel iyileşmeyi artırır. Ortalama %40 hasta bağımsız yaşayabilir, %40 bağımlı kalır, %20 ölür.

Kaynaklar

Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023:1555-1630.
Winn HR, ed. Youmans and Winn Neurological Surgery. 6th ed. Elsevier; 2011:3771-3848.
Quiñones-Hinojosa A, ed. Schmidek and Sweet Operative Neurosurgical Techniques. 7th ed. Elsevier; 2021:628-707.
Gandhi CD, Prestigiacomo CJ, eds. Cerebrovascular and Endovascular Neurosurgery: Complication Avoidance and Management. Springer; 2018:137-196.
Nakaji P, Levitt MR, eds. Cerebrovascular Neurosurgery. Oxford University Press; 2019:174-254.

Bu içerik akademik kaynaklara dayanılarak hazırlanmış bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları için hekiminize başvurunuz.

Detaylı rehber yükleniyor...

Bu Sayfayı Paylaşın

Bilgilendirici içeriği sevdiklerinizle paylaşın

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

134 nöroşirürji hastalığı içinde arama yapın

Popüler aramalar:

Tüm Hastalık Kategorileri

23 kategori, 134 nöroşirürji hastalığı

🧠

İletişim ve Randevu

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Telefon

+90 (232) 404 00 61

+90 (532) 414 35 35

E-posta

[email protected]

Adres

Ziya Gökalp Blv. No:28 D:1-2
35220 Konak/İzmir

Website

www.drozguraksan.com

Online Randevu Al WhatsApp ile İletişim

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Popüler aramalar:

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

Detaylı bilgi ve kişiye özel tedavi planı için randevu alın.

Randevu Al

İlgili Branş

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)

İyi huylu ve kötü huylu beyin tümörlerinin cerrahi tedavisi, beyin damar hastalıkları ve hidrosefali tedavisi.

MR Görüntülerinizi Yollayın

EmarYolla.com ile ücretsiz ön değerlendirme alın.

MR Yolla →

Hizmetlerimiz

Kapsamlı Nöroşirürji Hizmetleri - A·B·C·H

Akademi

BVSpedia

"Tıbbi bilgiyi herkes için ücretsiz, özgür ve erişilebilir kılmak"

Popüler Makaleler:

Tüm Makaleleri Gör

Bölümler

Uzmanlık Alanları

Ana Bölümler:

16 Bölümün Tümünü Gör

Tedaviler

Ameliyat Teknikleri

Popüler Ameliyatlar:

Tüm Cerrahileri Gör

Hastalıklar

134 Nöroşirürji

Sık Arananlar:

134 Hastalığı Gör

Hangi alanda yardıma ihtiyacınız var?

Randevu Al Sık Sorulan Sorular

SİZİN YERİNİZ

Ana Sayfa/Hastalıklar/Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)/Beyin Kanaması

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) - Diğer Hastalıklar

Beyin Tümörü Glioblastoma (GBM)Akustik Nöroma Astrositoma Beyin Metastazları Ependimoma Gliom Hipofiz Adenomu

🏠Ana Sayfa 📋Tüm Hastalıklar 🏥Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)📞İletişim

Yardıma mı ihtiyacınız var?

Uzman değerlendirmesi için hemen randevu alın.

Randevu Al WhatsApp ile İletişim

← Tüm Hastalıklara Dön Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) Sayfasını Gör →

Beyin Kanaması

1Genel Bakış

Hastalık Nedir?

Belirtiler

Tanı Yöntemleri

Tedavi Yöntemleri

Beyin Kanaması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

Bu Sayfayı Paylaşın

İlgili Hastalıklar

Beyin Anevrizması

AVM (Arteriovenöz Malformasyon)

Subdural Hematom

Epidural Hematom (Kafatası İçi Kanama)

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

Tüm Hastalık Kategorileri

Beyin Tümörleri

Omurga Cerrahisi

Vasküler

Pediatrik

Fonksiyonel

Travma

Ağrı Tedavisi

Tümünü Gör

İletişim ve Randevu

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

İlgili Branş

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)

MR Görüntülerinizi Yollayın

Hizmetlerimiz

Akademi

Bölümler

Tedaviler

Hastalıklar

SİZİN YERİNİZ

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) - Diğer Hastalıklar

Yardıma mı ihtiyacınız var?

Bu Sayfayı Paylaşın