Normal Basınçlı Hidrosefali (NPH)

Yaşlılarda görülen özel hidrosefali tipi

Randevu Al WhatsApp

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

1Genel Bakış

Hastalar için hızlı ve anlaşılır bilgiler

Hastalık Nedir?

Normal basınçlı hidrosefali (NPH), 60 yaş üzeri yaşlılarda görülen, komünike (non-obstrüktif) hidrosefali tipidir ve Hakim triadı (Hakim's triad) olarak bilinen üçlü klinik belirti ile karakterizedir: 1) Yürüme bozukluğu (gait disturbance), 2) Demans (kognitif bozulma), 3) İdrar inkontinansı. NPH tedavi edilebilir demans nedenlerinden biridir ve erken tanı çok önemlidir. Prevalansı 65 yaş üzeri populasyonda %0.2-2.9 arasında değişir, Alzheimer ve Parkinson'dan sonra üçüncü en sık nörodejeneratif hastalıktır. Ancak tanı konulmamış vaka sayısının çok daha fazla olduğu düşünülmektedir.

İdiyopatik (primer) NPH nedeni bilinmeyen, yavaş ilerleyen formdur (%50-60). Sekonder NPH daha önce geçirilmiş subaraknoid kanama, travmatik beyin hasarı, menenjit, intrakranyal cerrahi sonrası gelişir. BOS dinamiği bozukluğunun mekanizması net anlaşılamamıştır - BOS emilim bozukluğu (araknoid villusların fonksiyon kaybı), artmış pulsatil BOS akımı (arteriel nabzın ventriküllere iletilmesi), vasküler uygunluk azalması (cerebral compliance bozukluğu) teorileri vardır. Lomber ponksiyonda BOS basıncı normal (5-18 mmHg) ancak BOS dinamik testler (infüzyon testi, tap test) anormaldir.

Hakim triadının üç komponenti hep birlikte veya tek tek görülebilir. Yürüme bozukluğu %95 olguda ilk ve en belirgin belirtidir ('wet, wobbly, wacky' - ıslak/idrar kaçıran, dengesiz/sallanarak yürüyen, tuhaf/demans). Karakteristik yürüyüş 'manyetik yürüyüş' veya 'apraksik gait' olarak adlandırılır - ayaklar yere yapışmış gibi, küçük adımlar, geniş tabanlı, yavaş, dönmede zorlanma, sık düşme. Kognitif bozulma subkortikal patern gösterir - yürütücü fonksiyon bozukluğu, psikomotor yavaşlama, dikkat eksikliği. Alzheimer'dan farklı olarak hafıza daha az etkilenir. İdrar inkontinansı önce urinary urgency (acil işeme hissi), sonra inkontinans şeklinde ilerler.

Belirtiler

Manyetik/Apraksik yürüme bozukluğu - küçük adımlar, geniş tabanlı, ayaklar yere yapışık gibi, dönmede zorlanma

Subkortikal demans - yürütücü fonksiyon bozukluğu, psikomotor yavaşlama, apati, dikkat eksikliği

İdrar inkontinansı - başlangıçta urinary urgency (acil işeme isteği), ilerleyen evrede inkontinans

Denge problemleri ve sık düşme - postüral instabilite, yavaş reaksiyonlar

Bradikinetik semptomlar - yavaşlık, parkinsonizm benzeri bulgular, rijidite

Apati, sosyal geri çekilme, depresyon - motivasyon kaybı, ilgi azalması

Tanı Yöntemleri

Beyin MR karakteristik bulgular gösterir: Ventriküler genişleme (özellikle lateral ve 3. ventrikül), dar sulkuslar (cortical atrofi yok), dar Sylvian fissür, corpus callosum açısında daralma, periventrikül beyaz madde hiperintensitesi, aqueductal flow void. Evans index >0.3, callosal açı <90 derece NPH'yi destekler. Lomber ponksiyon ile BOS basıncı ölçülür (5-18 mmHg normal). Tap test (30-50 ml BOS drenajı) tanısal ve prognostiktir - yürüme hızı ve adım sayısı test öncesi ve sonrası objektif ölçülür, %20 iyileşme pozitif test.

Eksternal lomber drenaj (ELD) testi 3-5 gün sürekli BOS drenajı ile daha hassas değerlendirme sağlar. BOS infüzyon testi BOS emilim direncini (Rout) ölçer - Rout >12 mmHg/ml/dak NPH lehine. Nöropsikolojik testler (Mini-Mental State Exam, Montreal Cognitive Assessment, Frontal Assessment Battery) kognitif durumu değerlendirir. Gait analizi (zamanlı yürüme testi - Timed Up and Go test) objektif yürüme parametrelerini ölçer. Ayırıcı tanıda Alzheimer demansı (hipokampal atrofi, kortical atrofi), Parkinson hastalığı (substantia nigra dopamin kaybı, asimetrik bulgular), vasküler demans (multiple laküner enfarktlar, beyaz madde değişiklikleri) düşünülmelidir.

Radyonüklid sisternografi (RI cisternography) BOS dinamiğini gösterir ancak artık rutin kullanılmaz. Phase-contrast MR cine ile aqueductal stroke volume (ASV) ölçülür - >42 μL/cardiac cycle NPH'de artmıştır. DESH sign (Disproportionately Enlarged Subarachnoid space Hydrocephalus) - dar üst konveksitel sulkuları + genişlemiş Sylvian fissür - iNPH için yüksek spesifiktir.

Tedavi Yöntemleri

VP şant yerleştirilmesi NPH'nin standart tedavisidir. Tap test veya ELD test pozitif hastalarda şant başarı oranı %70-90'dır. Programlanabilir (ayarlanabilir) şant valfleri tercih edilir çünkü postoperatif basınç ayarı yapılabilir - over-drenaj (subdural hematom, slit ventrikül) veya under-drenaj (yetersiz iyileşme) durumunda non-invaziv ayarlama mümkündür. Anti-siphon cihazı postüral over-drenajı önler. Şant yerleştirme genellikle lokal anestezi altında yapılabilir.

Cerrahi sonrası yürüme bozukluğu %60-90 iyileşir (en iyi yanıt), kognitif fonksiyonlar %50-70 iyileşir, idrar inkontinansı %50-80 düzelir. İyileşme haftalar-aylar içinde kademeli olur, maksimum fayda 3-6 ayda görülür. Prognostik faktörler: İdiyopatik NPH (sekonderden daha iyi), kısa semptom süresi (<2 yıl), belirgin yürüme bozukluğu, hafif kognitif bozulma, tap test pozitifliği, MR'da DESH sign varlığı. Şant komplikasyonları subdural hematom/higroma (%10-20), şant enfeksiyonu (%5), şant malfonsiyonu (%30-40) içerir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon şant sonrası iyileşmeyi destekler - denge egzersizleri, yürüme antrenmanı, güçlendirme. Multimodal yaklaşım kognitif rehabilitasyon, mesleki terapi, aile eğitimini içerir. Düzenli takip gerekir - postop 1., 3., 6., 12. aylarda değerlendirme, şant fonksiyonu kontrolü, nörolojik muayene, kognitif testler. Tedavi edilmeyen NPH ilerleyici demans, tam bağımlılık, artmış düşme ve kırık riski ile sonuçlanır.

VP Şant Ameliyatı

Ayarlanabilir Şant Sistemi

Tap Test (Tanısal)

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Normal Basınçlı Hidrosefali (NPH) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Q1.NPH demans mı yoksa Parkinson mu?▼

NPH demans ve Parkinson'a benzer semptomlar verir ancak farklı bir hastalıktır. NPH'de üç klasik bulgu: yürüme bozukluğu (magnetik yürüyüş), idrar kaçırma ve demans. Alzheimer'dan farkı tedavi edilebilir olmasıdır. Şant ameliyatı ile semptomlar dramatik iyileşebilir (%60-80 hastada). Yaşlılarda ayırıcı tanı çok önemlidir.

Q2.NPH teşhisi nasıl konulur?▼

Beyin MR'da ventriküller genişlemiş ancak beyin sulkusları normaldir (DESH bulgusu). Lomber ponksiyon testi (tap test) ile 30-50 mL BOS alınır ve yürüyüş değerlendirilir. İyileşme varsa NPH tanısı desteklenir. Lomber drenaj testi (3 gün sürekli drenaj) daha duyarlıdır. ICP monitörizasyonu ile B-waves araştırılabilir.

Q3.NPH şant ameliyatı sonrası ne kadar iyileşme olur?▼

Yürüme bozukluğu %60-80, idrar kaçırma %50-70, kognitif fonksiyonlar %30-50 oranında iyileşir. Erken tanı ve tedavi daha iyi sonuç verir. Kısa süre (<6-12 ay) semptomları olan hastalar daha iyi yanıt verir. Uzun süreli demanslı hastalarda iyileşme sınırlıdır. Bazı hastalarda dramatik iyileşme olur.

Q4.NPH şantı tıkanır mı?▼

Evet, şantlar tıkanabilir (%5-10/yıl risk). Belirtileri: yürüyüşün kötüleşmesi, tekrar idrar kaçırma, baş ağrısı, uyuklama. Şant tıkanıklığı şüphesinde acil değerlendirme gerekir. Şant serisi röntgeni, beyin BT ve şant testleri yapılır. Tıkanıklık varsa revizyon ameliyatı yapılır.

Q5.NPH her yaşlıda mı görülür?▼

Hayır, NPH nispeten nadirdir (65 yaş üstü popülasyonda %0.5-2.9). Ancak teşhis konulmamış vaka sayısı yüksektir çünkü semptomlar yaşlanma, Alzheimer veya Parkinson ile karıştırılır. Yaşlılarda yürüme bozukluğu, demans ve idrar kaçırma varsa mutlaka NPH değerlendirilmelidir. NPH tedavi edilebilir bir demans nedenidir.

Kaynaklar

Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023:431-445.
Winn HR, ed. Youmans and Winn Neurological Surgery. 6th ed. Elsevier; 2011:499-508.
Osborn AG, Hedlund GL, Salzman KL. Osborn's Brain: Imaging, Pathology, and Anatomy. 2nd ed. Elsevier; 2018:69-113.
Connolly ES Jr, McKhann GM II, Huang J, Choudhri TF, Komotar RJ, Mocco J. Fundamentals of Operative Techniques in Neurosurgery. 2nd ed. Thieme; 2010:39-119.
Citow JS, Macdonald RL, Puffer RC, et al, eds. Comprehensive Neurosurgery Board Review. 3rd ed. Thieme; 2020:516-619.

Bu içerik akademik kaynaklara dayanılarak hazırlanmış bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları için hekiminize başvurunuz.

Detaylı rehber yükleniyor...

Bu Sayfayı Paylaşın

Bilgilendirici içeriği sevdiklerinizle paylaşın

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

134 nöroşirürji hastalığı içinde arama yapın

Popüler aramalar:

Tüm Hastalık Kategorileri

23 kategori, 134 nöroşirürji hastalığı

🧠

İletişim ve Randevu

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Telefon

+90 (232) 404 00 61

+90 (532) 414 35 35

E-posta

[email protected]

Adres

Ziya Gökalp Blv. No:28 D:1-2
35220 Konak/İzmir

Website

www.drozguraksan.com

Online Randevu Al WhatsApp ile İletişim

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Popüler aramalar:

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

Detaylı bilgi ve kişiye özel tedavi planı için randevu alın.

Randevu Al

İlgili Branş

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)

İyi huylu ve kötü huylu beyin tümörlerinin cerrahi tedavisi, beyin damar hastalıkları ve hidrosefali tedavisi.

MR Görüntülerinizi Yollayın

EmarYolla.com ile ücretsiz ön değerlendirme alın.

MR Yolla →

Hizmetlerimiz

Kapsamlı Nöroşirürji Hizmetleri - A·B·C·H

Akademi

BVSpedia

"Tıbbi bilgiyi herkes için ücretsiz, özgür ve erişilebilir kılmak"

Popüler Makaleler:

Tüm Makaleleri Gör

Bölümler

Uzmanlık Alanları

Ana Bölümler:

16 Bölümün Tümünü Gör

Tedaviler

Ameliyat Teknikleri

Popüler Ameliyatlar:

Tüm Cerrahileri Gör

Hastalıklar

134 Nöroşirürji

Sık Arananlar:

134 Hastalığı Gör

Hangi alanda yardıma ihtiyacınız var?

Randevu Al Sık Sorulan Sorular

SİZİN YERİNİZ

Ana Sayfa/Hastalıklar/Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)/Normal Basınçlı Hidrosefali (NPH)

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) - Diğer Hastalıklar

Beyin Tümörü Glioblastoma (GBM)Akustik Nöroma Astrositoma Beyin Metastazları Ependimoma Gliom Hipofiz Adenomu

🏠Ana Sayfa 📋Tüm Hastalıklar 🏥Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)📞İletişim

Yardıma mı ihtiyacınız var?

Uzman değerlendirmesi için hemen randevu alın.

Randevu Al WhatsApp ile İletişim

← Tüm Hastalıklara Dön Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) Sayfasını Gör →

Normal Basınçlı Hidrosefali (NPH)

1Genel Bakış

Hastalık Nedir?

Belirtiler

Tanı Yöntemleri

Tedavi Yöntemleri

Normal Basınçlı Hidrosefali (NPH) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

Bu Sayfayı Paylaşın

İlgili Hastalıklar

Hidrosefali

Beyin Tümörü

Beyin Kanaması

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

Tüm Hastalık Kategorileri

Beyin Tümörleri

Omurga Cerrahisi

Vasküler

Pediatrik

Fonksiyonel

Travma

Ağrı Tedavisi

Tümünü Gör

İletişim ve Randevu

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

İlgili Branş

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi)

MR Görüntülerinizi Yollayın

Hizmetlerimiz

Akademi

Bölümler

Tedaviler

Hastalıklar

SİZİN YERİNİZ

Kranial Cerrahi (Beyin Cerrahisi) - Diğer Hastalıklar

Yardıma mı ihtiyacınız var?

Bu Sayfayı Paylaşın