Pilositik Astrositoma

Çocuklarda en sık görülen iyi huylu beyin tümörü

BVS-CD:H01.10
ICD-10:D33
Alt:D33 (Belirsiz davranışlı beyin neoplazmı) / C71 (Malign variantlarda)

AGenel Bakış

Hastalar için hızlı ve anlaşılır bilgiler

Hastalık Nedir?

Pilositik astrositoma (PA), çocuklarda en sık görülen beyin tümörüdür ve tüm pediatrik CNS tümörlerinin yüzde 15-20'sini oluşturur. WHO Grade I iyi huylu astrositoma alt tipidir ve yavaş büyür. En sık çocuklarda ve genç erişkinlerde (pik yaş 5-15) görülür ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Pilositik kelimesi mikroskopik özelliğinden gelir - uzun, kıllı (piloid) astrosit hücreleri içerir. Histolojik olarak Rosenthal fibrilleri ve eozinofilik granüler cisimcikler (EGB) karakteristiktir. En sık yerleşim yerleri: Beyincik (yüzde 60) - en yaygın, posterior fossa bölgesi, optik yol-kiazma (yüzde 25) - özellikle NF1 hastalarında, hipotalamus, beyin sapı (yüzde 15), serebral hemisferler (yüzde 10). Moleküler olarak yüzde 70 olguda KIAA1549-BRAF füzyon mutasyonu, yüzde 10 olguda BRAF V600E nokta mutasyonu bulunur - bu mutasyonlar hedefe yönelik tedavi için önemlidir. Nörofibromatozis Tip 1 (NF1) ilişkili yüzde 15 olguda görülür, özellikle optik yol gliomlarında. Klasik MR görünümü: kistik lezyon içinde kontrast tutan mural nodül (hemanjioblastoma ile benzer, ancak PA çocuklarda daha sık). Bazı tümörler tamamen solid veya tamamen kistiktir. Tedavi: Tam cerrahi rezeksiyon (GTR) küratiftir ve yüzde 80-90 hastada uzun dönem remisyon sağlar. Optik yol/hipotalamus gibi kritik lokalizasyonlarda cerrahi sınırlıdır - bu hastalarda kemoterapi (karboplatinvinkristin) veya hedefe yönelik tedaviler (BRAF/MEK inhibitörleri) kullanılır. Prognoz mükemmeldir - GTR sonrası 10 yıllık sağkalım yüzde 90-95'tir. Subtotal rezeksiyonda nüks riski yüzde 30-50'dir. Leptomeningeal yayılım nadir (<yüzde 5) ancak görüldüğünde prognozu kötüleştirir. Pilomiksioid astrositoma (pilositik astrositomanın daha agresif variantı) WHO Grade II olup daha genç yaşta, daha sık nüks ve metastaz yapar.

Belirtiler

Baş ağrısı - kronik, ilerleyici, sabahları daha belirgin, kafa içi basınç artışına bağlı (beyincik tümörlerinde)
Ataksi ve dengesiz yürüme - sendeleyen gidiş, sık düşme, beyincik tutulumunda en sık ilk belirti
Bulantı ve kusma - özellikle sabahları, posterior fossa kitle etkisi ve hidrosefali nedeniyle
Görme bozuklukları ve görme kaybı - optik yol/kiazma tutulumunda, tek veya çift taraflı görme azalması
Nistagmus - gözlerde istem dışı ritmik hareketler, beyincik veya beyin sapı tutulumu
Makrosefali (bebeklerde baş büyümesi) - fontanel gerginliği, hidrosefali belirtisi
Diplopi (çift görme) - 6. kranyal sinir felci, kafa içi basınç artışı veya beyin sapı tutulumu
Endokrin bozukluklar - hipotalamus tutulumunda boy kısalığı, pubertal gecikme, diabetes insipidus
Koordinasyon bozukluğu - dismetri, intensiyon tremoru, hedefe ulaşamama (beyincik bulguları)
Letarji ve aşırı uyku hali - ilerlemiş hidrosefali, kafa içi basınç artışı

Tanı Yöntemleri

Kontrastlı beyin MR en önemli tanı yöntemidir - klasik görünüm: kistik lezyon içinde kontrast tutan mural nodül (özellikle beyincik lokalizasyonunda), solid tümörler homojen veya heterojen kontrast tutar. T2 ağırlıklı görüntülerde hiperintens, T1'de hipointens izlenir. Bazen 'flow void' (besleyici damar boşluğu) görülebilir. Optik yol tutulumunda optik sinir veya kiazma kalınlaşması ve kontrast tutulumu karakteristiktir. BT görüntülemede kalsifikasyon nadir, kist duvarı ve nodül görülebilir. Spinal MR ile tüm omurga taranmalı - leptomeningeal yayılım araştırılır (nadir ancak prognozu kötüleştirir). Oftalmolojik muayene - optik yol tutulumunda görme keskinliği, görme alanı, fundus muayenesi (optik atrofi) yapılmalı. NF1 taraması - özellikle optik yol gliomlarında, NF1 tanı kriterleri (cafe-au-lait lekeleri, aksiller/inguinal çillenme, Lisch nodülleri, neurofibromas, aile öyküsü) araştırılmalı. Kesin tanı cerrahi sonrası histopatoloji ile konur - pilositik astrosit hücreleri (uzun, kıllı), Rosenthal fibrilleri (eozinofilik kıvrımlı yapılar), eozinofilik granüler cisimcikler (EGB) görülür. Moleküler analiz - KIAA1549-BRAF füzyon (~yüzde 70), BRAF V600E mutasyon (~yüzde 10), NF1 mutasyon (yüzde 15) - hedefe yönelik tedavi planlaması için önemlidir. İmmünohistokimya - GFAP pozitif (astrosit kökenli), Ki-67 düşük (<yüzde 5 proliferasyon indeksi). İmmünohistokimya: GFAP pozitif (glial köken), S-100 pozitif, Ki-67 düşük (<5 yüzde), nestin ve vimentin pozitif. BRAF V600E mutasyonu veya KIAA1549:BRAF füzyonu araştırılmalıdır.

Tedavi Yöntemleri

Pilositik astrositoma tedavisinde ALTIN STANDART tam cerrahi rezeksiyondur (GTR). GTR sonrası yüzde 80-90 hastada uzun dönem remisyon sağlanır ve ek tedaviye gerek kalmaz. Cerrahi yaklaşım lokalizasyona göre değişir: Beyincik tümörleri için posterior fossa kraniotomi (suboksipital), serebral hemisfer tümörleri için kraniotomi, beyin sapı tümörleri için özel yaklaşımlar (genellikle subtotal rezeksiyon). Optik yol/kiazma ve hipotalamus tümörlerinde cerrahi sınırlıdır - tam rezeksiyon görme kaybı veya endokrin bozukluklar yapabilir, bu hastalarda biyopsi + medikal tedavi tercih edilir. Adjuvan tedavi: 1) Kemoterapi - cerrahi yapılamayan, subtotal rezeksiyon veya progresif tümörlerde karboplatinvinkristin protokolü standart (yüzde 60-80 yanıt oranı, özellikle küçük çocuklarda radyoterapiden kaçınmak için), 2) BRAF/MEK hedefe yönelik tedaviler - Dabrafenib + Trametinib kombinasyonu FDA onaylı (Ağustos 2023) BRAF V600E mutasyonlu, cerrahi yapılamayan veya progresif tümörlerde, yanıt oranı yüzde 40-50, oral tedavi, iyi tolere edilir, 3) Radyoterapi - sadece ileri yaş çocuklarda (>8-10 yaş) ve kemoterapi başarısız olgularda düşünülür, fokal radyoterapi (50-54 Gy) uygulanır, nörokognitif yan etkiler nedeniyle küçük çocuklarda KAÇINILIR. Nüks tedavisi: Tekrar cerrahi ilk seçenek, medikal tedaviler (BRAF/MEK inhibitörleri, kemoterapi), radyoterapi (daha önce verilmemişse). Pilomiksioid varyant (daha agresif, WHO Grade II) daha yüksek nüks ve leptomeningeal metastaz riski taşır - adjuvan kemoterapi veya radyoterapi gerekebilir. Destek tedavi: Steroidler (deksametazon) beyin ödemini azaltır, antiepileptikler nöbet kontrolü için, VP şant hidrosefali tedavisi için gerekebilir. NF1 hastalarında optik yol gliomları genellikle asemptomatik veya stabil seyirlidir - izlem protokolü: ilk 2 yıl 3-6 ayda bir MR, sonra yıllık.

Mikrocerrahi Tam Rezeksiyon (GTR) - Posterior Fossa Kraniotomi (Beyincik) / Kraniotomi (Hemisfer)
Karboplatinvinkristin Kemoterapi Protokolü - Optik Yol, Hipotalamus, Subtotal Rezeksiyon Sonrası
BRAF/MEK İnhibitörleri (Dabrafenib + Trametinib) - FDA Onaylı BRAF V600E Mutasyonlu Tümörlerde (2023)
Fokal Radyoterapi (50-54 Gy) - Yaşlı Çocuklarda (>8-10 yaş), Kemoterapi Başarısız Olgularda
VP Şant - Hidrosefali Tedavisi (Posterior Fossa Tümörlerinde Akut Müdahale)
Nüks Rezeksiyonu + Hedefe Yönelik Tedaviler - Tekrarlayan Cerrahi + BRAF/MEK İnhibitörleri

Pilositik Astrositoma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Q1.Pilositik astrositoma nedir? İyi huylu mu kötü huylu mu?
Pilositik astrositoma (PA), çocuklarda en sık görülen beyin tümörüdür (yüzde 15-20 pediatrik CNS tümörü). WHO Grade I iyi huylu astrositoma olup yavaş büyür ve metastaz yapmaz. 'Pilositik' mikroskopik özelliğinden gelir - uzun, kıllı (piloid) astrosit hücreleri içerir. En sık beyincik (yüzde 60), optik yol-kiazma (yüzde 25) ve beyin sapında (yüzde 15) görülür. Tam cerrahi çıkarma sonrası yüzde 80-90 hastada tam iyileşme olur. 10 yıllık sağkalım yüzde 90-95'tir - en iyi prognozlu beyin tümörlerinden biridir.
Q2.Pilositik astrositoma belirtileri nelerdir? Çocuklarda nasıl anlaşılır?
Belirtiler tümör lokalizasyonuna göre değişir. Beyincik tümörleri: Ataksi (dengesiz yürüme, sık düşme), baş ağrısı, bulantı-kusma (sabahları), nistagmus (göz titremesi), koordinasyon bozukluğu. Optik yol tümörleri: Görme kaybı (tek veya çift taraflı), şaşılık, proptoz (göz dışarı fırlaması), nistagmus. Hipotalamus tümörleri: Boy kısalığı, kilo alma, pubertal gecikme, diabetes insipidus (aşırı susama-idrar). Beyin sapı tümörleri: Çift görme, yutma güçlüğü, konuşma bozukluğu, kranyal sinir felçleri. Hidrosefali belirtileri: Bebeklerde baş büyümesi (makrosefali), fontanel gerginliği, letarji, kusma.
Q3.Pilositik astrositoma tanısı nasıl konur? Hangi testler gereklidir?
Tanı yöntemleri: 1) Kontrastlı beyin MR - klasik görünüm: kistik lezyon içinde kontrast tutan mural nodül (özellikle beyincik lokalizasyonunda), optik yol tutulumunda sinir/kiazma kalınlaşması, 2) Spinal MR - leptomeningeal yayılım araştırılır (nadir, <yüzde 5), 3) Oftalmolojik muayene - optik yol tutulumunda görme keskinliği, görme alanı, fundus muayenesi, 4) NF1 taraması - özellikle optik yol gliomalarında (cafe-au-lait lekeleri, çillenme, aile öyküsü), 5) Cerrahi histopatoloji - pilositik astrosit hücreleri, Rosenthal fibrilleri, eozinofilik granüler cisimcikler (EGB), 6) Moleküler analiz - KIAA1549-BRAF füzyon (yüzde 70), BRAF V600E mutasyon (yüzde 10) - hedefe yönelik tedavi için önemli.
Q4.Pilositik astrositoma tedavisinde cerrahi ne kadar önemlidir?
Cerrahi ALTIN STANDART tedavidir. Tam rezeksiyon (GTR) sonrası yüzde 80-90 hastada ek tedaviye gerek kalmaz ve uzun dönem remisyon sağlanır. Beyincik tümörlerinde GTR genellikle mümkündür (posterior fossa kraniotomi). Ancak kritik lokalizasyonlarda (optik yol, kiazma, hipotalamus, beyin sapı) tam rezeksiyon görme kaybı veya endokrin bozukluklar yapabilir - bu hastalarda biyopsi + medikal tedavi (kemoterapi veya BRAF/MEK inhibitörleri) tercih edilir. Subtotal rezeksiyonda nüks riski yüzde 30-50'ye çıkar. Nüks durumunda tekrar cerrahi ilk seçenektir.
Q5.BRAF mutasyonu nedir ve pilositik astrositoma tedavisini nasıl etkiler?
BRAF, hücre büyüme sinyalinde rol oynayan bir proteindir. Pilositik astrositomanın yüzde 80'inde BRAF yolağı aktive olmuştur: Yüzde 70 olguda KIAA1549-BRAF füzyon mutasyonu (kromozom 7q34 yeniden düzenlenmesi), yüzde 10 olguda BRAF V600E nokta mutasyonu. Bu mutasyonlar hedefe yönelik tedavi için önemlidir! FDA Ağustos 2023'te BRAF V600E mutasyonlu, cerrahi yapılamayan veya progresif pilositik astrositomalarda Dabrafenib (BRAF inhibitörü) + Trametinib (MEK inhibitörü) kombinasyonunu onayladı. Yanıt oranı yüzde 40-50, oral tedavi, iyi tolere edilir. KIAA1549-BRAF füzyonlu tümörlerde de MEK inhibitörleri (trametinib, selumetinib) araştırılıyor.
Q6.Pilositik astrositomada kemoterapi ne zaman kullanılır? Hangi ilaçlar verilir?
Kemoterapi şu durumlarda kullanılır: 1) Cerrahi yapılamayan tümörler (optik yol, kiazma, hipotalamus, beyin sapı), 2) Subtotal rezeksiyon sonrası progresif tümörler, 3) Küçük çocuklarda radyoterapiden kaçınmak için (<8-10 yaş). Standart protokol: Karboplatinvinkristin kombinasyonu - 10-18 aylık tedavi, yanıt oranı yüzde 60-80, özellikle küçük çocuklarda ve optik yol gliomlarında etkili. Alternatif protokoller: Vinkristin + temozolomid, siklofosfamid bazlı protokoller. NF1 ilişkili optik yol gliomları genellikle stabil seyirlidir - izlem yeterli olabilir, progresif olgularda kemoterapi.
Q7.Pilositik astrositomada radyoterapi kullanılır mı? Yan etkileri nelerdir?
Radyoterapi SINIRLI kullanılır, sadece yaşlı çocuklarda (>8-10 yaş) ve kemoterapi başarısız olgularda düşünülür. Küçük çocuklarda KAÇINILIR çünkü nörokognitif yan etkileri vardır. Fokal radyoterapi (50-54 Gy) uygulanır, tümör kontrolü yüzde 80-90'dır. Yan etkiler: Akut - yorgunluk, baş ağrısı, saç dökülmesi. Gecikmeli (aylar-yıllar sonra) - kognitif bozulma (IQ düşüşü, öğrenme güçlüğü), büyüme hormonu eksikliği, hipotiroidizm, pubertal gecikme, ikincil maligniteler (yüzde 2-3, 10-20 yıl sonra). Bu nedenle modern tedavide küçük çocuklarda kemoterapi veya BRAF/MEK inhibitörleri tercih edilir, radyoterapi son seçenektir.
Q8.Pilositik astrositoma nüks eder mi? Nüks durumunda ne yapılır?
Nüks riski rezeksiyon derecesine bağlıdır: GTR (tam rezeksiyon) sonrası yüzde 10-20, subtotal rezeksiyonda yüzde 30-50. Nüks genellikle ameliyat yerinde veya yakınında görülür. Nüks tedavisi: 1) Tekrar cerrahi - ilk seçenek, mümkünse tam rezeksiyon hedeflenir, 2) BRAF/MEK inhibitörleri - BRAF V600E mutasyonlu tümörlerde dabrafenib + trametinib, füzyon pozitif tümörlerde MEK inhibitörleri (trametinib, selumetinib), 3) Kemoterapi - karboplatinvinkristin veya alternatif protokoller, 4) Radyoterapi - yaşlı çocuklarda, daha önce verilmemişse. Çoğu nüks olgusu tekrar tedaviyle kontrol altına alınır. Uzun dönem sağkalım yüzde 80-90'dır.
Q9.Nörofibromatozis Tip 1 (NF1) ile pilositik astrositoma ilişkisi nedir?
NF1, otozomal dominant genetik bir hastalıktır (kromozom 17q11.2, NF1 gen mutasyonu). Yüzde 15-20 NF1 hastasında optik yol pilositik astrositoması (optik pathway glioma - OPG) gelişir, genellikle 6 yaş altında tespit edilir. NF1 ilişkili optik yol gliomları çoğunlukla asemptomatik veya stabil seyirlidir - sadece yüzde 30-40'ında progresyon görülür. Tedavi: Asemptomatik olgularda izlem (3-6 ayda bir MR + oftalmolojik muayene), progresif veya görme kaybı varsa kemoterapi (karboplatinvinkristin), cerrahi sınırlıdır (görme kaybı riski yüksek). NF1 dışındaki pilositik astrositomalardan fark: Daha genç yaşta, daha sık optik yol tutulumu, genellikle daha indolan seyir. NF1 tanı kriterleri: Cafe-au-lait lekeleri (≥6 adet, >0.5 cm), aksiller/inguinal çillenme, Lisch nodülleri (iris), neurofibromas, optik glioma, kemik lezyonları, aile öyküsü.
Q10.Pilositik astrositoma tedavisi sonrası takip nasıl yapılmalıdır? Uzun dönem prognozu nedir?
Takip protokolü: GTR sonrası: İlk 2 yıl 3-6 ayda bir MR, sonra yıllık (5 yıl boyunca), 5 yıl nüks yoksa takip sonlandırılabilir. Subtotal rezeksiyon veya medikal tedavi alan hastalarda: İlk 2 yıl 3 ayda bir MR, sonra 6 ayda bir (nüks riski yüksek). Optik yol tutulumunda: 3-6 ayda bir oftalmolojik muayene (görme keskinliği, görme alanı, fundus). Hipotalamus tutulumunda: Yıllık endokrin değerlendirme (boy, kilo, pubertal gelişim, tiroid hormonları, büyüme hormonu). Radyoterapi alan hastalarda: Nörokognitif testler, endokrin değerlendirme, ikincil malignite taraması. Uzun dönem prognoz: Mükemmel! 10 yıllık sağkalım yüzde 90-95. GTR sonrası çoğu hasta tam iyileşir ve normal yaşam sürer. Subtotal rezeksiyonda nüks riski yüksek ancak tekrar tedavilerle kontrol altına alınır. Leptomeningeal metastaz varsa (nadir, <yüzde 5) prognoz daha kötüdür.
Detaylı rehber yükleniyor...

Bu Sayfayı Paylaşın

Bilgilendirici içeriği sevdiklerinizle paylaşın

Başka Bir Hastalık mı Arıyorsunuz?

134 nöroşirürji hastalığı içinde arama yapın

Popüler aramalar:

Diğer Hastalıklara Göz Atın

Popüler aramalar:

Doç. Dr. Özgür AKŞAN

Beyin ve Sinir Cerrahisi

Detaylı bilgi ve kişiye özel tedavi planı için randevu alın.

Randevu Al

MR Görüntülerinizi Gönderin

EmarYolla.com ile ücretsiz ön değerlendirme alın.

MR Yolla →

Hizmetlerimiz

Kapsamlı Nöroşirürji Hizmetleri - A·B·C·H

Hangi alanda yardıma ihtiyacınız var?

Pilositik Astrositoma (ICD-10: D33) Tedavisi | Doç. Dr. Özgür AKŞAN