پونکسیون لومبار

این درمان چیست؟

پونکسیون لومبار مداخله‌ای تشخیصی و درمانی است که با پیش بردن یک سوزن ظریف به فضای ساب‌آراکنوئید از بین مهره‌های کمری، به‌منظور برداشت نمونه مایع مغزی-نخاعی (CSF) یا تجویز داروی اینتراتکال انجام می‌شود. روش اصلی مورد استفاده در آنالیز CSF بیماری‌های عفونی و التهابی مانند مننژیت و انسفالیت و در اندازه‌گیری فشار CSF است. در خونریزی ساب‌آراکنوئید، انتخاب نخست CT مغز بدون حاجب است؛ پونکسیون لومبار هنگامی که CT منفی باشد و شک بالینی ادامه یابد، به‌منظور تأیید انجام می‌شود.

مزایا

• در بیماری‌های عفونی و التهابی با آنالیز CSF به تشخیص کمک می‌کند
• امکان اندازه‌گیری مستقیم فشار CSF را فراهم می‌کند
• می‌تواند در تجویز شیمی‌درمانی یا آنتی‌بیوتیک اینتراتکال استفاده شود
• می‌تواند تحت بی‌حسی موضعی در کنار تخت اعمال شود

روند درمان

بیمار در وضعیت نشسته یا خوابیده به پهلو آماده می‌شود. در شرایط استریل پس از بی‌حسی موضعی، سوزن اسپاینال از فاصله L3-L4 یا L4-L5 به فضای ساب‌آراکنوئید پیش برده می‌شود. در صورت لزوم فشار CSF اندازه‌گیری شده و نمونه‌ها برداشته می‌شود. استفاده از سوزن ظریف و آتروماتیک در کاهش احتمال سردرد پس از اقدام تعیین‌کننده است.

در چه مواردی استفاده می‌شود؟

• آنالیز CSF در شک به مننژیت و انسفالیت
• تأیید خونریزی ساب‌آراکنوئید در موارد CT منفی
• ارزیابی و درمان هیدروسفالی با فشار طبیعی
• تجویز داروی اینتراتکال

بهبودی و برنامه‌ریزی

پس از اقدام بیمار می‌تواند زود تحرک یابد؛ نشان داده شده که استراحت طولانی‌مدت روتین در تخت از سردرد پیشگیری نمی‌کند. سردرد شایع‌ترین شکایت است و معمولاً خودبه‌خود فروکش می‌کند. مصرف فراوان مایعات توصیه می‌شود.