Lomber Disk Hernisi - Bel Fıtığı Rehberi

Bel fıtığı, toplumun yaklaşık yüzde 1-2,5'ini etkileyen ve en sık 30-50 yaş arasında görülen bir omurga hastalığıdır.¹ Omurlar arasındaki disklerden birinin yırtılarak içindeki çekirdek maddenin (nükleus pulpozus; Latince nucleus pulposus) dışarı çıkması ve sinir köküne baskı yapmasıyla oluşur.

Omurganın Yapısı

Bel bölgesi (lomber omurga) beş omur (L1-L5) ve bunlar arasındaki disklerden oluşur. Her disk, dışta sert lifli halka (anulus fibrozus) ve içte jel kıvamında çekirdek (nükleus pulpozus) yapısına sahiptir. Diskler, omurga hareketlerinde şok emici görev yapar. Yaşlanma, travma veya tekrarlayan mikrotravmalar anulus fibrozusta yırtığa yol açarak fıtıklaşmaya zemin hazırlar.

Fıtık Tipleri

Disk patolojileri dört aşamada sınıflandırılır. Bulging (şişkinlik): disk sınırları genişler ama anulus sağlamdır. Protrüzyon: anulus yırtılmaya başlar, nükleus kısmen dışarı çıkar. Ekstrüzyon: nükleus anulusu tamamen aşar. Sekestrasyon: kopan parça serbest hale gelir.

Lomber MR, fıtığı ve sinir ilişkisini gösteren altın standart görüntüleme yöntemidir.

Belirtiler

Bel ağrısı en sık başlangıç belirtisidir. Siyatalji (siyatik ağrısı) — kalçadan bacağa, bazen ayağa kadar yayılan ağrı — bel fıtığının en tipik semptomudur. Ağrı genellikle öksürme, hapşırma ve ıkınma ile artar. Bacakta uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı sinir kökü hasarının belirtileridir.

Kauda ekuina sendromu acil cerrahi gerektiren bir durumdur: her iki bacakta güç kaybı, idrar ve gaita kontrolünde bozulma, eyer bölgesinde (perine) uyuşma.² Bu belirtiler varsa derhal acil servise başvurulmalıdır.

Tanı

Öykü ve fizik muayene tanının temelini oluşturur. Düz bacak kaldırma testi (Lasegue) ve nörolojik muayene sinir kökü basısını değerlendirir. Lomber MR altın standart görüntüleme yöntemidir; fıtığın seviyesini, tipini ve sinir kökü ilişkisini gösterir.^3,4 EMG (elektromiyografi) sinir hasarının derecesini objektif olarak ölçer.

Tedavi Yaklaşımı

Bel fıtığı hastalarının büyük çoğunluğu (yüzde 80-90) konservatif tedaviyle iyileşir. İlaç tedavisi, fizik tedavi, yaşam tarzı düzenlemesi ve gerektiğinde epidural enjeksiyon konservatif tedavinin bileşenleridir. Cerrahi, 6-8 haftalık konservatif tedaviye yanıt vermeyen, ilerleyici nörolojik kayıp gelişen veya kauda ekuina sendromu bulunan hastalarda gündeme gelir.^5,6

→ Sonraki sayfa: S20 — Mikrodiskektomi ve Endoskopik Cerrahi